Cần sửa đổi khoản 1, khoản 2 Điều 182 Bộ luật Tố tụng Dân sự về hòa giải

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) năm 2005 thì sau khi thụ lý vụ án dân sự thì Toà án sẽ tiến hành hoà giải với mục đích là để các đương sự trình bày ý kiến và tự thoả thuận với nhau về việc giải quyết vụ án trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện, không trái pháp luật, trái đạo đức xã hội đi đến một thoả thuận thống nhất với nhau. BLTTDS năm 2005 còn quy định rõ và tách bạch về những vụ án không được hoà giải và những vụ án không tiến hành hoà giải được (Điều 181 và Điều 182 BLTTDS năm 2005). Điều 182 BLTTDS năm 2005 quy định những vụ án dân sự không tiến hành hoà giải được:

 

"1. Bị đơn đã được Toà án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt;

 

2. Đương sự không thể tham gia hoà giải được vì có lý do chính đáng;

3. Đương sự là vợ hoặc chồng trong vụ án ly hôn là người mất năng lực hành vi dân sự". 
 

 

Để hướng dẫn việc áp dụng Điều 182 Bộ luật này thì tại điểm 3 mục II Nghị quyết số 02/NQ-HĐTP ngày 12/5/2006 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng thủ tục giải quyết vụ án tại Toà án cấp sơ thẩm của BLTTDS "trong trường hợp bị đơn đã được Toà án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt thì Toà án lập biên bản về việc không tiến hành hoà giải được do bị đơn vắng mặt và ra quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục chung. Trong trường hợp tại phiên toà bị đơn có yêu cầu Toà án hoãn phiên toà để tiến hành hoà giải, thì Toà án chấp nhận, nhưng cần tạo điều kiện cho các bên thoả thuận với nhau về việc giải quyết vụ án". Tuy nhiên, theo quy định này thì hiện nay về mặt lý thuyết cũng như thực tế áp dụng đã có một số bất cập sau:

 

+ Theo khoản 1 Điều 182 BLTTDS năm 2005 quy định: "Bị đơn đã được Toà án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt" thì thuộc trường hợp không tiến hành hoà giải được như vậy nếu bị đơn được Toà án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt dù có lý do chính đáng hay không chính đáng thì Toà án cũng tiến hành lập biên bản về việc không tiến hành hoà giải được làm cơ sở cho việc giải quyết tiếp theo. Nhưng vấn đề đặt ra là nếu trong trường hợp bị đơn có yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn hay người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án (Điều 176 BLTTDS năm 2005) thì trong trường hợp này, bị đơn triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt thì tiến hành lập biên bản về việc không tiến hành hoà giải được (khoản 1 Điều 182) theo chúng tôi là không chính xác. Bởi lẽ, theo Điều 178 của BLTTDS năm 2005 quy định khi bị đơn có yêu cầu phản tố thì sẽ tiến hành theo thủ tục chung về thủ tục khởi kiện của nguyên đơn, như vậy trong trường hợp này thì dù bị đơn được Toà án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà bị đơn vẫn vắng mặt thì Toà án cũng không lập biên bản về việc không tiến hành hoà giải được (khoản 1 Điều 182). Như vậy, BLTTDS đã chưa có sự loại trừ trong trường hợp bị đơn có yêu cầu phản tố trong vụ án đó, sự không loại trừ này vô hình chung chúng ta cứ áp dụng một cách rập khuôn máy móc trong mọi trường hợp là sẽ dẫn đến sự vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng mà ở đây là sự xâm phạm đến quyền lợi của bị đơn trong vụ án một khi họ có yêu cầu phản tố;

 

+ Bên cạnh đó, đối với trường hợp vụ án không tiến hành hoà giải được theo khoản 2 Điều 182 BLTTDS năm 2005 "đương sự không thể tham gia hoà giải được vì lý do chính đáng", khi đương sự không thể tham gia phiên hoà giải vì lý do chính đáng thì Toà án sẽ tiến hành lập biên bản về việc không tiến hành hoà giải được, theo quy định này có một số vấn đề như sau:

 

Theo quy định tại khoản 2 Điều 59 đã quy định trường hợp "nguyên đơn đã được Toà án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì bị coi là từ bỏ việc khởi kiện" và khoản 2 Điều 60 quy định: "Bị đơn được Toà án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì Toà án giải quyết vắng mặt bị đơn". Việc BLTTDS đã không có quy định cụ thể trong Điều luật được áp dụng và cũng không có sự dẫn chiếu đến các Điều luật có liên quan.

 

- Cũng tại khoản 2 của Điều 182 thì chỉ ghi nhận trường hợp đương sự không tham gia hoà giải được "vì có lý do chính đáng", Tuy nhiên, việc phân biệt thế nào là lý do chính đáng và không chính đáng phụ thuộc nhiều vào ý chí chủ quan của người tiến hành tố tụng khác nhau, có khi cùng một lý do nhưng người này xem là lý do chính đáng nhưng người khác lại cho rằng lý do không chính đáng. Trong khi đó, thì khoản 1 Điều 182 không có sự phân biệt lý do chính đáng hay không chính đáng; tại khoản 2 của Điều luật lại phân ra lý do chính đáng, sự quy định này dẫn đến sự không đồng nhất của quy định pháp luật;

 

Với những phân tích ở trên của quy định BLTTDS năm 2005 về trường hợp những vụ án dân sự không tiến hành hoà giải được thì khoản 1 và khoản 2 Điều 182 theo quan điểm của chúng tôi cần sửa đổi theo hướng:

 

"1. Bị đơn đã được Toà án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt, trừ trường hợp quy định tại Điều 176 và Điều 179 của Bộ luật này;

 

2. Các đương sự không thể tham gia hoà giải được và đã được Toà án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai, trừ trường hợp quy định tại Điều 177 và Điều 178 của Bộ luật này"./.

 

Phan Vũ Linh

 

(Toà dân sự, TAND thành phố Cần Thơ)

 

Ý kiến bạn đọc
Tham gia ý kiến về bài viết trên
Ý kiến của bạn:
Mã xác nhận:   Gửi