Vấn đề nội dung phát biểu ý kiến của Kiểm sát viên tại phiên tòa xét xử vụ án dân sự theo thủ tục sơ thẩm

Hiện nay, vấn đề phát biểu ý kiến của kiểm sát viên tại phiên tòa sơ thẩm còn có quan điểm khác nhau:

 

Quan điểm thứ nhất: Kiểm sát viên chỉ phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán, Hội đồng xét xử; việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng dân sự mà không có quyền phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án.

 

Quan điểm thứ hai: Kiểm sát viên không chỉ có quyền phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán, Hội đồng xét xử; việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng dân sự mà còn có quyền phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án.

 

Để giải quyết vấn đề này, theo chúng tôi, phải xuất phát từ bản chất của chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Viện kiểm sát đối với hoạt động xét xử của Tòa án và căn cứ vào tổng thể các quy định của BLTTDS.

 

Thứ nhất, trong tố tụng dân sự, Viên kiểm sát thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật. Việc phát biểu ý kiến của Kiểm sát viên tại phiên tòa về việc giải quyết vụ án là một trong các hoạt động thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự, ”nhằm bảo đảm cho việc giải quyết vụ việc dân sự kịp thời, đúng pháp luật” (Điều 21 BLTTDS).

 

Thứ hai, Điều 234 BLTTDS quy định: “ Sau khi những người tham gia tố tụng phát biểu tranh luận và đối đáp xong, Kiểm sát viên phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán, Hội đồng xét xử; việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng dân sự, kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án”. Song, điều đó không có nghĩa là Kiểm sát viên không có quyền phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án.

 

Theo quy định tại Điều 197 BLTTDS, thì để thực hiện nhiệm vụ kiểm sát việc tuân theo pháp luật đối với hoạt động xét xử của Tòa án, Kiểm sát viên có quyền phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án của Tòa án.

 

Điều 197 BLTTDS quy định “ Toà án phải trực tiếp xác định những tình tiết của vụ án bằng cách hỏi và nghe lời trình bày của nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người đại diện hợp pháp, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự và những người tham gia tố tụng khác; xem xét, kiểm tra tài liệu, chứng cứ đã thu thập được; nghe Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về việc giải quyết vụ án, trong trường hợp có Kiểm sát viên tham gia phiên toà (Chúng tôi nhấn mạnh). Bản án chỉ được căn cứ vào kết quả tranh tụng, việc hỏi tại phiên toà và các chứng cứ đã được xem xét, kiểm tra tại phiên toà”.

 

Cần lưu ý, Điều 197 thuộc Mục 1 “Quy định chung về phiên tòa sơ thẩm” là quy định mang tính nguyên tắc, bởi vậy, về nội dung phát biểu ý kiến của Kiểm sát viên tại phiên tòa sơ thẩm không chỉ căn cứ vào Điều 234 mà còn phải căn cứ vào Điều 197 BLTTDS.

 

Thứ ba, tại “Báo cáo giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTS”số 24/BC-TANDTC của Tòa án nhân dân tối cao, có đoạn: “Viện kiểm sát có quyền tham gia tất cả các phiên toà xét xử các vụ án dân sự và phiên họp giải quyết  các việc dân sự để thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của những người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, của người tham gia tố tụng và phát biểu khách quan về quan điểm giải quyết vụ việc dân sự. Viện kiểm sát tham gia tố tụng là đại diện cho quyền lợi của xã hội, không phải là đại diện của các bên đương sự, chỉ đưa ra quan điểm về áp dụng pháp luật và không nghiêng về bên nào. Việc quy định như Dự thảo là không trái với quy định của pháp luật hiện hành mà còn đảm bảo vụ án được giải quyết khách quan và toàn diện”.

 

Tại “Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của bộ luật tố tụng dân sựSố: 726/BC-UBTVQH12 ngày 28/3/2011 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi đề cập đến vấn đề kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự cũng  đã nêu rõ: “Thực tiễn thi hành BLTTDS trong thời gian qua cho thấy quy định của BLTTDS về sự tham gia của Viện kiểm sát trong tố tụng dân sự đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, chưa tạo điều kiện cho Viện kiểm sát thực hiện được đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy định của Hiến pháp và Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân. Trong điều kiện thực tiễn của Việt Nam, khi mà trình độ dân trí còn hạn chế, người dân còn gặp nhiều khó khăn trong việc tự chứng minh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trước Tòa án, khi có tranh chấp nhiều người dân chưa có điều kiện  mời Luật sư bảo vệ quyền lợi cho mình và đội ngũ Luật sư hiện nay cũng chưa đáp ứng được yêu cầu tham gia tất cả các phiên tòa thì cần phải sửa đổi quy định của BLTTDS hiện hành để Viện kiểm sát được tham gia các phiên tòa dân sự, qua đó thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của mình.”

 

Từ những căn cứ trên, chúng tôi cho rằng, tại phiên tòa sơ thẩm, Kiểm sát viên không chỉ có quyền phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán, Hội đồng xét xử; việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng dân sự mà còn có quyền phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án.

 

Để có căn cứ thống nhất nhận thức và thống nhất áp dụng các quy định về việc Kiểm sát viên phát biểu ý kiến tại phiên tòa dân sự sơ thẩm, thiết nghĩ giữa Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao cần sớm có Thông tư liên tịch hướng dẫn vấn đề này.


Ban biên tập Website Trường Kiểm sát

Ý kiến bạn đọc
Tham gia ý kiến về bài viết trên
Ý kiến của bạn:
Mã xác nhận:   Gửi