Một số ý kiến đối với hướng dẫn về thủ tục hoãn chấp hành hình phạt tù trong trường hợp người bị xử phạt tù bị nhiễm HIV chuyển sang giai đoạn AIDS

ThS. Thái Chí Bình - Tòa án nhân dân thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang

Theo quy định tại khoản 1 Điều 61 Bộ luật hình sự có 04 trường hợp người bị xử phạt tù có thể được hoãn chấp hành hình phạt. Trong đó, có căn cứ người bị xử phạt tù bị bệnh nặng được hoãn cho đến khi sức khỏe được hồi phục. Bên cạnh đó, quy định về căn cứ tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù tại khoản 1 Điều 62 Bộ luật hình sự cũng đã dẫn chiếu đến các căn cứ được quy định tại khoản 1 Điều 61 Bộ luật hình sự.

Như vậy, theo quy định của Bộ luật hình sự thì trong trường hợp người bị xử phạt tù bị bệnh nặng thì nếu họ chưa chấp hành hình phạt thì được hoãn; còn nếu họ đang chấp hành hình phạt thì được tạm đình chỉ chấp hành cho đến khi sức khỏe được hồi phục. Hai thủ tục này không phân biệt loại bệnh mà người bị xử phạt tù mắc phải.

Tuy nhiên, trong trường hợp người bị xử phạt tù bị bệnh nặng thuộc trường hợp bị nhiễm HIV chuyển sang giai đoạn AIDS thì hướng dẫn thủ tục làm hồ sơ cho họ được hoãn chấp hành hình phạt tù lại không giống như trong trường hợp cho tạm đình chỉ thi hành hình phạt tù. Cụ thể như sau:

Đối với việc xác định người bị xử phạt tù bị bệnh nặng để được hoãn chấp hành hình phạt tù, điểm a tiểu mục 7.1 Mục 7 Nghị quyết số 01/2007/NQ-HĐTP ngày 02/10/2007 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự về thời hiệu thi hành bản án, miễn chấp hành hình phạt, giảm thời hạn chấp hành hình phạt (Nghị quyết số 01/2007) quy định "người bị bệnh nặng” là người "bị bệnh đến mức không thể đi chấp hành hình phạt tù được và nếu bắt đi chấp hành hình phạt tù sẽ nguy hiểm đến tính mạng của họ; do đó, cần thiết phải cho họ được hoãn chấp hành hình phạt tù để họ có điều kiện chữa bệnh; ví dụ: ung thư giai đoạn cuối, xơ gan cổ chướng, lao nặng độ 4 kháng thuốc, bại liệt, suy tim độ 3 trở lên, suy thận độ 4 trở lên, HIV chuyển giai đoạn AIDS đang có các nhiễm trùng cơ hội và có tiên lượng xấu... Phải có kết luận của bệnh viện cấp tỉnh trở lên về việc người bị xử phạt tù bị bệnh nặng và nếu bắt họ đi chấp hành hình phạt tù sẽ nguy hiểm đến tính mạng của họ.”

Với hướng dẫn này thì để được hoãn thi hành hình phạt tù, người bị xử phạt tù phải đáp ứng 02 điều kiện: (1) Người bị bệnh đến mức không thể đi chấp hành hình phạt tù được và nếu bắt đi chấp hành hình phạt tù sẽ nguy hiểm đến tính mạng của họ; và (2) người bị xử phạt tù phải có kết luận của bệnh viện cấp tỉnh trở lên về tình trạng bệnh của họ và nếu bắt họ đi chấp hành hình phạt tù sẽ nguy hiểm đến tính mạng của họ.

Đối với việc xác định người bị xử phạt tù bị bệnh nặng để được tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù, Mục 2 Thông tư liên tịch số 02/2006/TTLT-BCA-BQP-BYT-TANDTC-VKSNDTC ngày 18/5/2006 hướng dẫn thi hành một số quy định của pháp luật về tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù đối với người đang chấp hành hình phạt tù bị bệnh nặng (TTLT số 02/2006) quy định:

"2.1. Người đang chấp hành hình phạt tù có thể được tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù trong trường hợp bị bệnh nặng.

Người đang chấp hành hình phạt tù bị bệnh nặng là người bị bệnh đến mức không thể tiếp tục chấp hành hình phạt tù được và nếu để tiếp tục chấp hành hình phạt tù sẽ nguy hiểm đến tính mạng của họ; do đó, cần thiết phải cho họ được tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù để họ có điều kiện chữa bệnh; ví dụ như: ung thư giai đoạn cuối, xơ gan cổ chướng, lao nặng độ 4 kháng thuốc, bại liệt, suy tim độ 3 trở lên, suy thận độ 4 trở lên, HIV chuyển giai đoạn AIDS đang có các nhiễm trùng cơ hội và có tiên lượng xấu...

2.2. Phải có kết luận của bệnh viện cấp tỉnh trở lên về việc người đang chấp hành hình phạt tù bị bệnh nặng và nếu để họ tiếp tục chấp hành hình phạt tù sẽ nguy hiểm đến tính mạng của họ.

...”

Như vậy, với 02 quy định trên, điều kiện để người bị xử phạt tù được tạm đình chỉ thi hành án phạt tù cũng tương tự như điều kiện để người bị xử phạt tù được tạm đình chỉ thi hành án phạt tù khi họ bị bệnh nặng.

Tuy nhiên, trường hợp người bị xử phạt tù bị bệnh nặng do bị nhiễm HIV chuyển giai đoạn AIDS thì theo điểm b tiểu mục 3.1 Mục 3 TTLT số 02/2006 quy định tronghồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù"chỉ cần kết quả xét nghiệm bị nhiễm HIV theo quy định của Bộ Y tế và trong hồ sơ bệnh án phải xác định rõ là đang có các nhiễm trùng cơ hội và có tiên lượng xấu”. Trong khi đó, Nghị quyết số 01/2007 lại không quy định về thủ tục này nên trong thực tiễn khi xem xét cho người bị xử phạt tù được hoãn chấp hành hình phạt tù khi họ bị HIV chuyển sang giai đoạn AIDS gặp khó khăn. Vấn đề này được thể hiện qua tình huống thực tế như sau:

Nguyễn Văn B bị Tòa án nhân dân thị xã T, tỉnh A xử phạt 02 năm tù về tội "Trộm cắp tài sản” theo bản án hình sự sơ thẩm số 57/2013/HSST ngày 10/8/2013. B được tại ngoại trong cả quá trình giải quyết vụ án. Do không có kháng cáo, kháng nghị nên đến ngày 10/9/2013, bản án sơ thẩm nêu trên có hiệu lực pháp luật.

Vào ngày 11/9/2013, Tòa án nhân dân thị xã T nhận đơn xin hoãn thi hành án đề ngày 11/9/2013 của B. Nội dung đơn thể hiện, B đang điều trị bệnh HIV (giai đoạn cuối), lao, phong tê thấp. Sức khỏe hiện nay của người bị kết án rất kém do sốt nhiều, giảm cân, cổ đau nhức, đi đứng khó khăn nên không thể chấp hành hình phạt theo quyết định thi hành án của Tòa án. Vì vậy, B xin hoãn thi hành án để điều trị bệnh và cam đoan không vi phạm pháp luật. Trong hồ sơ xin hoãn thi hành án của B có các tài liệu bao gồm: hồ sơ bệnh án điều trị bệnh tại Bệnh viện đa khoa T và Bệnh viện Đa khoa khu vực tỉnh A; thông báo kết quả xét nghiệm HIV ngày 17/9/2007 của Trung tâm phòng chống HIV/AIDS và lao thuộc Sở Y tế tỉnh A và Giấy xác nhận ngày 26/12/2011 của Trung tâm Y tế thị xã T; trong đó, hồ sơ bệnh án của B điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh A kết luận B bị nhiễm HIV, đang có các nhiễm trùng cơ hội và có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

Căn cứ vào hướng dẫn tại điểm a tiểu mục 7.1 Mục 7 Nghị quyết số 01/2007, do B không cung cấp kết luận của bệnh viện cấp tỉnh về mức độ bệnh của B và và nếu bắt B đi chấp hành hình phạt tù sẽ nguy hiểm đến tính mạng của B nên Tòa án không chấp nhận đơn xin hoãn thi hành án của B. Tòa án nhân dân thị xã T đã ban hành quyết định thi hành án phạt tù đối với B.

Sau khi bị đưa đi thi hành án, theo hướng dẫn của Trại giam Công an tỉnh A, B làm đơn xin tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù để điều trị bệnh, hồ sơ xin tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù của B cũng có các tài liệu như đã nộp xin hoãn chấp hành hình phạt tù. Do B có đủ điều kiện để tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù theo quy định tại TTLT số 02/2006 nên đơn xin tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù của B được chấp nhận.

Qua tình huống trên, chúng ta thấy rằng, quy định của Bộ luật hình sự về điều kiện hoãn và tạm đình chỉ thi hành án phạt tù là giống nhau. Tuy nhiên, do văn bản hướng dẫn áp dụng từng loại về thủ tục (hoãn và tạm đình chỉ) khác nhau nên gây phức tạp trong việc áp dụng và tốn kém không đáng có.

Để khắc phục bất cập trên, chúng tôi kiến nghị, Tòa án nhân dân tối cao cần hướng dẫn bổ sung về thủ tục trong trường hợp người bị xử phạt tù bị bệnh nặng thuộc trường hợp bị nhiễm HIV chuyển giai đoạn AIDS được hoãn chấp hành hình phạt tù như hướng dẫn trường hợp người bị xử phạt tù được tạm đình chỉ chấp hành hình phạt theo tiểu mục 3.3 Mục 3 TTLT số 02/2006. Cụ thể, cần bổ sung vào điểm a tiểu mục 7.1 Mục 7 Nghị quyết số 01/2007 nội dung:

"a) …

Đối với người bị nhiễm HIV chuyển giai đoạn AIDS thì chỉ cần kết quả xét nghiệm bị nhiễm HIV theo quy định của Bộ Y tế và trong hồ sơ bệnh án phải xác định rõ là đang có các nhiễm trùng cơ hội và có tiên lượng xấu.

Với việc bổ sung hướng dẫn như trên sẽ khắc phục vướng mắc trong thực tiễn và đảm bảo tính thống nhất trong việc hướng dẫn áp dụng quy định của Bộ luật hình sự về căn cứ hoãn chấp hành hình phạt tù và tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù.


Ý kiến bạn đọc
Tham gia ý kiến về bài viết trên
Ý kiến của bạn:
Mã xác nhận:   Gửi