Tăng cường phối hợp phân loại, xử lý thông tin về xâm phạm hoạt động tư pháp thuộc thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao

Hà Như Khuê - Vụ trưởng Vụ 7 – Viện Kiểm sát nhân dân tối cao

1.  Sự cần thiết phải tăng cường phối hợp phân loại, xử lý thông tin vi phạm, tội phạm về xâm phạm hoạt động tư pháp

Phân loại, xử lý “thông tin vi phạm, tội phạm” là một khâu trong công tác giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Cơ quan điều tra nói chung và Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao (gọi tắt là Cục 6) nói riêng. Hoạt động “phân loại, xử lý” được tiến hành sau hoạt động “tiếp nhận” thông tin về tội phạm và có ý nghĩa rất quan trọng đối với các Cơ quan điều tra nói chung trong cả quá trình giải quyết một vụ án hoặc vụ việc cụ thể. Việc phân loại, xử lý chính xác, kịp thời giúp ích rất nhiều cho Cơ quan điều tra trong giai đoạn “tiền tố tụng” như: Không mất thời gian, công sức xác minh những thông tin không có dấu hiệu tội phạm; hoặc ngược lại, xác minh, giải quyết đúng thẩm quyền, đảm bảo thời hạn những thông tin có dấu hiệu tội phạm thông qua các hoạt động khởi tố, không khởi tố vụ án; hạn chế thấp nhất việc bỏ lọt tội phạm; áp dụng các biện pháp cần thiết để ngăn chặn hoặc phòng ngừa kịp thời vi phạm, tội phạm... Chính vì vậy, việc nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động phân loại, xử lý thông tin về tội phạm sau khi tiếp nhận là rất cần thiết. Tuy nhiên, các thông tin về tội phạm nói chung rất đa dạng, lại xuất phát từ rất nhiều nguồn khác nhau, nếu chỉ riêng Cơ quan điều tra thực hiện việc phân loại, xử lý thì sẽ rất khó khăn hoặc không thể thực hiện được (do nhiều yếu tố chủ quan và khách quan). Do đó, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa Cơ quan điều tra với các cơ quan, đơn vị khác có chức năng tiếp nhận, phân loại và xử lý thông tin về tội phạm. Hiện nay, việc xác định thế nào là “Tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp” (Chương XXII Bộ luật Hình sự năm 1999) và “một số loại tội xâm phạm hoạt động tư pháp mà người phạm tội là cán bộ thuộc các cơ quan tư pháp” thuộc thẩm quyền điều tra của Cục 6, được quy định trong Quy chế tổ chức và hoạt động của Cục điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao, ban hành kèm theo Quyết định số 1169/2010/QĐ- VKSTC-C6 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao vẫn đang còn nhiều ý kiến khác nhau, chưa có sự thống nhất quan điểm trong các cơ quan tiến hành tố tụng; mặt khác, do đối tượng phạm tội thuộc thẩm quyền điều tra của Cục 6 phần lớn là cán bộ thuộc các cơ quan tư pháp và cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động tố tụng, nên việc phân loại, xử lý thông tin tội phạm ban đầu liên quan đến cán bộ của các cơ quan này sẽ không đảm bảo khách quan, không đầy đủ, thiếu chính xác, thậm chí có thể bỏ lọt tội phạm; hơn nữa, Cục 6 lại là Cơ quan điều tra duy nhất của ngành Kiểm sát (không có các đơn vị cấp dưới theo ngành dọc), có thẩm quyền điều tra trên phạm vi toàn quốc, không phụ thuộc vào thẩm quyền xét xử của Tòa án, nên việc theo dõi quá trình phân loại, xử lỷ thông tin về tội phạm của các cơ quan hữu quan khác là rất khó khăn.

Tất cả những nét đặc thù trên cho thấy, việc quản lý hoạt động phân loại, xử lý thông tin được coi là “đầu vào” của hoạt động điều tra thuộc thẩm quyền của Cục 6 sẽ khó khăn hơn nhiều so với các Cơ quan điều tra cùng cấp khác. Chỉ thị công tác năm 2012 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới hoạt động, kiện toàn tổ chức, bộ máy cho Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao... làm tốt hơn nhiệm vụ thu thập, quản lý và xử lý tố giác, tin báo về tội phạm trong hoạt động tư pháp... Chính vì vậy, việc tăng cường phối hợp giữa Cục 6 với các cơ quan, đơn vị hữu quan (và ngược lại) để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động phân loại, xử lý thông tin về tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp là rất cần thiết.

2. Thực trạng quan hệ phối hợp phân loại, xử lý thông tin vi phạm, tội phạm về xâm phạm hoạt động tư pháp

Từ trước đến nay, mối quan hệ phối hợp trong khâu công tác phân loại, xử lý thông tin về tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp thuộc thẩm quyền của Cục 6 đã được quy định trong một số văn bản của VKSNDTC, cụ thể như: Quy chế xử lý tin báo, tố giác tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành kèm theo Quyết định số 144 ngày 7/11/2003; Quy chế tạm thời về tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC) ban hành kèm theo Quyết định số 66 ngày 13/4/2005; Quy chế tổ chức và hoạt động của Cục điều tra VKSNDTC ban hành kèm theo Quyết định số 1169 ngày 19/8/2010 (gọi tắt là Quy chế số 1169); Quy chế tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố thuộc thẩm quyền giải quyết của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành kèm theo Quyết định số 116 ngày 14/4/2011 (gọi tắt là Quy chế số 116); Công văn số 386 ngày 25/02/2011 của Cục 6 và Công văn số 72 ngày 03/3/2011 của Cục 6; các Quy chế về quản lý nghiệp vụ và Quy chế về tổ chức, hoạt động của một số đơn vị thuộc các khâu công tác khác như Kiểm sát điều tra, Kiểm sát giam, giữ, Kiểm sát Thi hành án dân sự, Khiếu tố; Quy định phối hợp giữa Cục 6 với Vụ 1A... Như vậy, quan hệ phối hợp trong việc phân loại, xử lý thông tin về tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp đã có một khung pháp lý tương đối đầy đủ điều chỉnh trong nội bộ ngành Kiểm sát; ngoài ra, cũng có một số quy định về quan hệ phối hợp giữa Cục 6 và các cơ quan, đơn vị hữu quan của các ngành khác. Trên cơ sở đó, quan hệ phối hợp giữa Cục 6 với các đơn vị trong ngành Kiểm sát trong việc phân loại, xử lý thông tin về tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp thời gian qua đã thu được một số kết quả đáng khích lệ. Ví dụ: Năm 2011, Viện kiểm sát nhân dân các địa phương đã phân loại và xử lý chuyển Cục 6 , được 72 thông tin, trong đó đã phân loại xác định 44 là tin báo về tội phạm, đã khởi tố 8 vụ án, không khởi tố 17 vụ; Cục 6 đã ban hành 83 văn bản phối hợp với các Viện kiểm sát nhân dân địa phương, trong đó đã xử lý, phân loại được 10 tin báo về tội phạm, đã khởi tố được nhiều vụ việc. Bên cạnh đỏ, thông qua việc phân loại thông tin vi phạm, tội phạm, các cơ quan, đơn vị hữu quan khác đã xử lý chuyển Cục 6 tiếp nhận 735 thông tin, trong đó xác định được 150 thông tin là tin báo về tội phạm*. Tuy nhiên, quan hệ phối hợp trong phân loại, xử lý thông tin tội phạm vẫn gặp một số khó khăn, vướng mắc, như: Do chưa thống nhất quan điểm về loại tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cục 6, dẫn đến việc phân loại, xử lý chuyển thông tin của các cơ quan, đơn vị đến Cục 6 còn chưa chính xác; Cục 6 mất nhiều thời gian phân loại, xử lý lại; việc phân loại, xử lý chuyển thông tin về tội phạm của một số cơ quan, đơn vị trong và ngoài Ngành có lúc chưa kịp thời; chưa có cơ chế thực sự hiệu quả để Cục 6 quản lý được việc phân loại, xử lý của các cơ quan, đơn vị đối với các thông tin đã tiếp nhận, nhất là hạn chế việc bỏ lọt thông tin hoặc làm sai lệch thông tin.

3. Một số đề xuất để tăng cường phối hợp phân loại, xử lý thông tin vi phạm, tội phạm về xâm phạm hoạt động tư pháp

Thứ nhất, để tăng cường phối hợp trong việc phân loại, xử lý thông tin, trước hết phải tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị là chủ thể tham gia phối hợp. Các chủ thể trong ngành Kiểm sát cần xác định việc tham gia phối hợp là trách nhiệm bắt buộc phải thực hiện theo quy định (không phải là phối hợp mang tính tự nguyện); phải thực hiện nghiêm chỉnh các quy định về phối hợp công tác trong Quy chế số 1169, Quy chế số 116. Cục 6 cần xác định là đơn vị giữ vai trò chủ trì trong việc phối hợp, chịu trách nhiệm chính trong việc tiếp nhận, phân loại, xử lý thông tin. Do đó, Cục 6 phải tăng cường tính chủ động phối hợp trong phân loại, xử lý thông tin, trước tiên là ngay trong chính nội bộ của đơn vị, như: Phối hợp giữa lãnh đạo Cục, lãnh đạo các Phòng, các Đội, giữa các cán bộ có chức danh Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng, Điều tra viên và các cán bộ khác trong đơn vị, Và quan trọng hơn, với vai trò là đơn vị chủ trì, Cục 6 phải phát huy tính chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị trong ngành Kiểm sát, trong đó chủ yếu phối hợp với các Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh và một số đơn vị khác như Vụ 1A, Vụ 7, Văn phòng, Ban Thanh tra. Các cơ quan, đơn vị trong Ngành cũng phải nâng cao nhận thức về trách nhiệm của mình, trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình tích cực phối hợp với Cục 6; phân công đơn vị hoặc cán bộ chuyên trách làm nhiệm vụ tiếp nhận, phân loại, xử lý thông tin; trường hợp có khó khăn, vướng mắc trong việc phân loại, xử lý thông tin thì kịp thời liên hệ với Cục 6 để được hướng dẫn...

Thứ hai, để tăng cường trách nhiệm phối hợp của các cơ quan, đơn vị trong Ngành, thì việc phát huy vai trò của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị là rất quan trọng. Cục trưởng Cục 6, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tinh, Thủ trưởng các đơn vị nghiệp vụ thuộc VKSNDTC phải chú trọng công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành hoạt động phối hợp trong cơ quan, đơn vị mình; tăng cường kiểm tra, đôn đốc, rút kinh nghiệm đối với cấp dưới; chủ động và tích cực phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để trao đổi thông tin, báo cáo, bồi dưỡng, sơ kết, tập huấn nghiệp vụ về công tác giải quyết tin báo nói chung và khâu tiếp nhận, phân loại, xử lý thông tin nói riêng.

Thứ ba, ngoài việc tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa Cục 6 với các cơ quan, đơn vị trong Ngành, thì việc phối hợp hai chiều giữa Cục 6 với các cơ quan, đơn vị hữu quan ngoài Ngành trong phân loại, xử lý thông tin cũng rất cần thiết. Vì hiện nay, các nguồn thông tin về tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp thuộc thẩm quyền của Cục 6 còn được phân loại, xử lý chuyển đến từ các cơ quan tư pháp khác như Tòa án, Cơ quan điều tra (thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng), Thi hành án dân sự, hình sự, một số cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như Kiểm lâm, Hải quan, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển, các lực lượng khác trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, các cơ quan Thanh tra... Tuy nhiên, đối với các cơ quan, đơn vị hữu quan khác thì ngành Kiểm sát chưa có quy định mang tính ràng buộc liên ngành, do đó, chưa tạo được khung pháp lý trong hoạt động phối hợp, dẫn đến mối quan hệ không chặt chẽ, hiệu quả phối hợp không cao. Vì vậy, VKSNDTC cần thiết phải chủ trì phối hợp với các cơ quan quản lý đầu ngành cấp Trung ương như Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Thanh tra Chính phủ... để xây dựng Thông tư liên tịch quy định về quan hệ phối hợp giữa các cơ quan nêu trên trong việc phát hiện, xử lý các thông tin vi phạm, tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp thuộc thẩm quyền điều tra của Cục 6, trong đó có các quy định về phối hợp trong phân loại, xử lý thông tin.

Thứ tư, hiện nay còn có nhiều quan điểm chưa thống nhất về các vấn đề như “tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp” và “một số loại tội xâm phạm hoạt động tư pháp mà người phạm tội là cán bộ thuộc các cơ quan tư pháp” thuộc thẩm quyền điều tra của Cục 6. Do đó, VKSNDTC cần kiến nghị Liên ngành Tư pháp Trung ương hoặc cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn thống nhất và chính thức về các vấn đề này, giúp cho việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm của Cục 6 nói chung và việc phối hợp phân loại, xử lý thông tin vi phạm, tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp của các cơ quan hữu quan nói riêng được thống nhất, đảm bảo chính xác, kịp thời và hạn chế thấp nhất việc bỏ lọt tội phạm.



* Nguồn trích dẫn từ Tài liệu tham luận tại Hội nghị triển khai kể hoạch công tác kiểm sát năm 2012.

Ý kiến bạn đọc
Tham gia ý kiến về bài viết trên
Ý kiến của bạn:
Mã xác nhận:   Gửi