Thông báo rút kinh nghiệm vụ án dân sự bị cấp phúc thẩm hủy án để giải quyết lại

Ngày 24/04/2014, Viện phúc thẩm 1 có Thông báo số 212/TB-VKSTC-VPT1 rút kinh nghiệm vụ án dân sự cấp sơ thẩm đã vi phạm tố tụng và điều tra thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, bị cấp phúc thẩm hủy án để xét xử lại.

1. Nội dung vụ án:

Theo bản án sơ thẩm: trong khoảng thi gian từ năm 2004 - 2005, chị Vũ Thị Thúy Lương từ Canada về Việt Nam để chăm sóc bố ốm, do không có nhà đ ở nên chị Lương có mua ngôi nhà cấp 4 của anh Cao Nhật Thanh và chị Nguyễn Thị Lan tại Đầm Cửu Long 2, Thị trấn Quảng Yên trên diện tích đất là 53,4m2với giá 105 triệu đồng (có giấy mua bán nhà và người làm chứng lập ngày 07/07/2005, đến ngày 10/10/2008 UBND huyện Yên Hưng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng diện tích đất trên cho chị Lương).

Sau khi hết hạn visa, chị Lương về Canada và gi nhà đất cho chị Nguyễn Thị Lan. Ngày 22/12/2005, chị Vũ Thúy Hải là em gái chị Lương đã lừa chị Lan để lấy chìa khóa vào nhà và chiếm dụng luôn. Tháng 10/2006 chị Lương về nước đòi lại nhà đất nhưng chị Hải không trả, hai bên phát sinh tranh chấp và đã được UBND phường Quảng Yên hòa giải nhưng không thành. Chị Lương khi kiện ra Tòa án.

Không đồng ý với yêu cầu của chị Lương, chị Hải có đơn phản tố cho rằng nhà đất trên đã được chị Lương bán cho chị vào năm 2006 với giá 130 triệu đồng nhưng chỉ thỏa thuận bằng miệng và giao tiền qua các chị là chị Nhung Thuận 30 triệu đổng, chị Xuân 100 triệu đồng và 01 triệu đồng tiền lãi. Sau đó, chị có mua thêm đất của bà Dương Thị Mỳ và nhiều lần sửa chữa, làm mới, chị yêu cầu chị Lương làm thủ tục sang tên cho chị, nếu không chị Lương phải trả 131 triệu đồng và bồi thường thiệt hại 369 triệu đổng.

Trong quá trình giải quyết vụ án, chị Hải và chị Lương có Văn bẳng thỏa thuận về việc giải quyết tranh chấp ngày 01/05/2015 và được khu trưởng khu phố 4, UBND phường Quảng Yên xác nhận ngày 04/05/2013, nhưng sau đó hai bên tự ý hủy bỏ, chị Hải có đơn xin định giá tài sản.

Bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Q đã quyết định: Buộc chị Hải phải trả lại cho chị Lương nhà đất diện tích 53,4m2, chị Lương phải trả cho chị Hải số tiền 200 triệu đồng. Ngoài ra còn các quyết định về án phí và quyền kháng cáo theo luật định.

Ngày 17/10/2013, đại diện theo ủy quyền của Nguyên đơn kháng cáo đề nghị không buộc chị Lương phải trả cho chị Hải 200 triệu đồng;

Ngày 18/10/2013, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Q quyết định kháng nghị đề nghị hủy án sơ thẩm để giải quyết lại.

Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 10/03/2014, Viện Phúc thẩm 1 và Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao đã chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Q, hủy án án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Q giải quyết lại theo thủ tục chung.

2. Những vấn đề cần rút kinh nghiệm:

2.1. Về thu thập, xác định và đánh giá chứng cứ:

Sau khi tiến hành những bước cần thiết để thu thập, xác định chứng cứ thì việc đánh giá chúng để xác định được mức độ tin cậy, giá trị chứng minh của từng loại chứng cứ cũng như giữa các chứng cứ với nhau là vô cùng quan trọng và cần thiết, nó quyết định đến tính đúng đắn trong quá trình giải quyết vụ án.

Trong vụ án này, Tòa sơ thẩm căn cứ vào Biên bản làm việc do Công ty Luật Việt Trung thực hiện có nội dung chị Xuân, chị Thuận là nhân chứng xác nhận chị Hải trả 130.000.000đ để mua nhà của chị Lương và kết luận có việc mua bán nhà giữa chị Hải và chị Lương là chưa đủ căn cứ vững chắc. Với trường hp này, để kiểm tra tính đúng đắn các tài liệu do Việt Trung cung cấp, Tòa án sơ thẩm phải tiến hành lấy lời khai của nhân chứng là chị Xuân, chị Thuận theo quy định tại Điều 87, cho người làm chứng đối chất với các đương sự, cho đương sự đối chất với nhau theo Điều 88 Bộ luật Tố tụng dân sự, từ đó cần đối chiếu tính phù hợp của các chứng cứ mới có cơ sở đưa ra kết luận chính xác.

Ngoài ra, quá trình thu thập và xác định chứng cứ trong vụ án còn có những sai sót nhất định. Cụ thể: bà Nguyễn Thị Lan là người bán nhà cho chị Vũ Thị Thúy Lương nhưng lại không được Tòa án cấp sơ thẩm xác định là nhân chứng và lấy lời khai; hồ sơ vụ án còn có các tài liệu phô tô không có công chứng, chứng thực của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Việc chấp nhận những tài liệu này làm chứng cứ của Tòa án cấp sơ thẩm là vi phạm khoản 1 Điều 83 Bộ luật Tố tụng dân sự về xác định chứng cứ. Khoản 1 Điều 83 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định: "Các tài liệu đọc được nội dung được coi là chứng cứ nếu là bản chính hoặc bản sao có công chứng, chứng thực hợp pháp hoặc do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cung cấp, xác nhận”.

2.2. Về nội dung:

Thứ nhất, phần xét thấy của bản án sơ thẩm thể hiện: chấp nhận thỏa thuận của hai bên theo biên bản thỏa thuận không ngày được khu ph 4... và UBND phường Quảng Yên xác nhận... là chị Lương có trách nhiệm trả lại cho chị Hải 200 triệu đồng, trong đó có 130 triệu đồng đã nhận và 70 triệu đồng tiền tu bổ, sửa chữa”, nghĩa là, bản án thẩm chỉ căn cứ vào biên bản thỏa thuận giữa chị Lương và chị Hải trong khi biên bản này đã bị hai bên hủy bỏ, không còn giá trị pháp lý) để xác định trách nhiệm của hai bên là không đúng; bởi lẽ, tại Biên bản định giá tài sản lập ngày 19/06/2013 thì tổng giá trị đất và tài sản trên đất là 328.563.000 đ, trong đó có diện tích đất 53,4m2 + 19m2 mà chị Hải trình bày mua của bà Dương Thị M toàn bộ tài sản trên đất. Đây là căn cứ xác định rõ phần giá trị tài sản mà chị Hải đã xây dựng trên đất của chị Lương để từ đó xác định trách nhiệm tài sản của nguyên đơn và bị đơn nhưng bản án sơ thẩm lại không xem xét dn đến những sai sót trên trong quá trình giải quyết vụ án. Kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh nhận định: "bn án sơ thẩm không căn cứ vào kết quả định giá, không xác định giá trị tài sản của bà Hải xây dựng trên phần đất của chị Lương có giá trị bao nhiêu mà buộc chị Lương phải trả cho chị Hảỉ số tiền 200 triệu đồng theo biên bản thỏa thuận là không có căn cứ” là hoàn toàn chính xác.

Thứ hai, căn cứ vào phần quyết định của bản án sơ thẩm, đối chiếu với sơ đồ thửa đất trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của chị Lương, sơ đồ thửa đất trong biên bản định giá thì phần diện tích đất chị Hải trả cho chị Lương (53,4m2) bị chắn bởi gian bếp diện tích 9,43m2phía trước và một phần phòng ngủ + công trình phụ phía sau của nhà chị Lương nằm trên diện tích đất mà chị Hải mua thêm. Như vậy, cả nhà chị Lương, chị Hải đều không có lối đi, tranh chấp giữa hai nhà theo đó không thể giải quyết dứt điểm, bản án rất khó thi hành. Nội dung này được thể hiện khá rõ tại Quyết định kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Q: "bản án sơ thẩm đã tuyên cho thấy, phía trước nhà của bà Lương có gian bếp diện tích 9,43m2, phía sau là một phần phòng ngủ và công trình phụ trên 17,9m2 đất thuộc quyền sở hữu của bà Hải. Như vậy, ngôi nhà của bà Lương bị gian bếp 9,43m2 của bà Hải án ngữ, nhà bà Lương không có lối đi. Ngược lại, một phần phòng ngủ và công trình phụ phía sau nhà bà Lương nằm ngoài diện tích 53,4m2 đất của bà Lương, nhà bà Hải cũng không có lối đi, nên tranh chấp giữa bà Lương và bà Hải không giải quyết được dứt điểm, khó khăn cho việc thi hành án”.

Như vậy, Tòa án cấp sơ thẩm đã thiếu sót trong việc chứng minh và thu thập chứng cứ, ảnh hướng đến việc làm rõ sự thật khách quan của vụ án cũng như chưa đảm bảo được quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Q đã thực hiện tốt việc kiểm sát bản án, phát hiện kịp thời những vi phạm của Tòa án cấp sơ thẩm, ban hành quyết định kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, được Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao chấp nhận. Viện Thực hành quyền công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội xin nêu để rút kinh nghiệm chung./.

 
Ý kiến bạn đọc
Tham gia ý kiến về bài viết trên
Ý kiến của bạn:
Mã xác nhận:   Gửi