Thông báo rút kinh nghiệm về vụ án "Tranh chấp chia di sản thừa kế"

THÔNG BÁO

Rút kinh nghiệm vụ án dân sự bị cấp phúc thẩm hủy án do vi phạm

phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng

Thông qua công tác kiểm sát xét xử phúc thẩm các vụ án dân sự “Tranh chấp chia di sản thừa kế” giữa nguyên đơn: Bà Huỳnh Thị Bảnh; Bị đơn: Ông Lê Quan Sĩ; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Lê Quang Dũng, Nguyễn Thị Em, Lê Thị Mỹ Phượng, Lê Thị Ngọc Giàu, Lê Thị Ngọc Bích. Người đại diện theo ủy quyên của bà Phượng, Giàu, Bích: Ông Lê Quang Dũng

Viện kiểm sát nhân dân tỉnh An Giang thông báo rút kinh nghiệm về những sai sót, vi phạm dẫn đến bị cấp phúc thẩm hủy án, cụ thế như sau:

*   Nội dung vụ kiện:

  1.     Nguyên đơn bà Huỳnh Thị Bảnh trình bày: Lúc sinh thời chồng bà Bảnh là ông Lê Văn Bé (chết năm 2006) cùng bà sinh được 05 người con là ông Lê Quang Dũng, ông Lê Quan Sĩ, chị Lê Thị Mỹ Phượng, chị Lê Thị Ngọc Giàu và chị Lê Thị Ngọc Bích. Ông bà có tạo lập được những tài sản sau:

-    4135m2 đất tọa lạc tại ấp Vĩnh Hiệp, xã Vĩnh Khánh, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang được UBND huyện Thoại Sơn cấp GCNQSDĐ số 12519QSDĐ/1H ngày 19/12/1995

-    25189m2 đất tọa lạc tại ấp Vĩnh Hiệp, xã Vĩnh Khánh, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang được UBND huyện Thoại Sơn cấp GCNQSDĐ số 00056QSDĐ/1H ngày 21/11/1990

-    01 căn nhà sàn khung cây thao lao vách ván trần lợp tole gắn liền với diện tích đất trên

Lúc ông Bé còn sống thì vợ chồng ông bà đã chia đất cho tất cả các con xong cụ thể: con gái được 05 công, con trai thì có 02 miếng đất một miếng l0.000 m2 và một miếng 8.000m2 ưu tiên cho anh Sĩ (con trai út) lựa chọn và anh Sĩ đã chọn miếng 8.000m2 anh Dũng chọn miếng 10.000m2

Sau khi chia cho các con xong thì vợ chồng ông bà còn lại những tài sản gồm:

-    25.189m2 (đo đạc thực tế chỉ còn 21.107m2) đất tọa lạc tại ấp Vĩnh Hiệp, xã Vĩnh Khánh, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang được UBND huyện Thoại Sơn cấp GCNQSDĐ số 00056QSDĐ/1H ngày 21/11/1990 và 01 căn nhà sàn khung cây thao lao vách ván và trần lọp tole gắn liền với diện tích 25.189m2 (đo đạc thực tế chỉ còn 21.107m2).

-     4135m2 (đo đạc thực tế là 4280m2) đất tọa lạc tại ấp Vĩnh Hiệp, xã Vĩnh Khánh, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang được UBND huyện Thoại Sơn cấp GCNQSDĐ số 12519QSDĐ/1H ngày 19/12/1995.

Nay bà Huỳnh Thị Bảnh yêu cầu Tòa án công nhận ½ tài sản là của bà và di tài sản là di sản do chồng bà là ông Lê Văn Bé để lại và chia đều theo quy định của pháp luật cho tất cả những ngừơi trong hàng thừa kế gồm: Lê Quang Dũng, Lê Quan Sĩ, Lê Thị Mỹ phượng, Lê Thị Ngọc Giàu và chị Lê Thị Ngọc Bích cụ thể:

-      ½ QSDĐ diện tích 25.198m2 (đo đạc thực tế chỉ còn 21.107m2), thửa số 48,49,50,52,54,55 tờ bản đồ số 01 theo GCNQSDĐ số E013072 vào sổ cấp giấy số 00056QSDĐ/1H được UBND huyện Thoại Sơn cấp ngày 21/11/1990 mang tên Lê Văn Bé và 1/2 QSDĐ diện tích 4.135m2 (đo đạc thực tế là 4280m2) đất tọa lạc tại ấp Vĩnh Hiệp, xã Vĩnh Khánh, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang được UBND huyện Thoại Sơn cấp GCNQSDĐ số 12519/1H ngày 19/12/1995 là của bà. Còn lại ½ diện tích QSDĐ thì chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ 1 của ông Lê Văn Bé gồm 06 người là: Huỳnh Thị Bảnh, Lê Quang Dũng, Lê Quan Sĩ, Lê Thị Mỹ Phượng, Lê Thị Ngọc Giàu và Lê Thị Ngọc Bích.

-    ½ giá trị căn nhà bà Bảnh xin được giữ lại căn nhà để làm nơi cư trú và thờ cúng, bà Bảnh đồng ý hoàn trả giá trị di sản mà các con bà được hưởng. Đồng thời, bà Bảnh yêu cầu ông Sĩ phải di dời và tháo dỡ phần mái chái bên hông nhà và trước cửa. Nếu Sĩ không tháo di dời thì bà hoàn tiền cho Sĩ 5.000.000 đồng.

  1.      Bị đơn ông Quan trình bày: Cha mẹ ruột ông là ông Lê Văn Bé (chết năm 2006) và bà Huỳnh Thị Bảnh có 05 người con chung như bà Bảnh trình bày. Cha mẹ ông tạo lập được những tài sản đúng như lời khai của bà Bảnh.

Lúc cha ông còn sống thì cha mẹ ông đã chia đất cho tất cả các con xong, con gái được 05 công và một phần đất thổ cư diện tích ngang 6m dài khoảng 30m, con trai mỗi người được chia một miếng đất 10.000m2 và một phần đất thổ cư diện tích ngang 6m dài khoảng 30m, nhưng đến nay ông chỉ nhận được 2000m2 đất còn 8000m2 đất và đất thổ cư ông vẫn chưa nhận được.

Sau khi chia cho các con xong thì cha mẹ ông còn lại những tài sản gồm: 10 công tầm điền (10.000m2 đất mộng), một phần đất vườn diện tích chiều ngang 50m, chiều dài khoảng 60m và 01 căn nhà sàn khung cây thao lao vách ván, trần lợp ngói chiều ngang 5,5m chiều dài khoảng 20m được xây dựng trên nền đất thổ cư diện tích chiều ngang khoảng 11m chiều dài khoảng 50m.

Nay, mẹ ông yêu cầu chia thừa kế di sản do cha ông để lại ông không đồng ý vì trước khi cha chết thi cha mẹ ông đã hứa cho vợ chồng ông tất cả những tài sản trên, ông xin được giữ nguyên những di sản mà cha ông để lại để mẹ ông và ông quản lý, sử dụng làm nơi thờ cúng, không đồng ý tháo dỡ di dời mái chái đã lợp. Trước đây ông có yêu cầu phản tố đòi mẹ ông phải trả 2700 giạ lúa cày xới, 12 chỉ vàng 24kra do bán heo có được, xây dựng nhà 11 lượng vàng 24kara nhưng không có tiên đóng TƯAP, yêu cầu Tòa án xem xét.

  1.     Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan

*                             Chị Nguyễn Thị Em trình bày: Chị và ông Sĩ kết hôn năm 1989, do chồng chị là con trai út nên sau khi cưới vợ chồng sống chung với cha mẹ chồng là ông Lê Văn Bé và bà Huỳnh Thị Bảnh. Trong quá trình chung sống do hoàn cảnh nên vợ chồng chị ra xây nhà sống riêng nhưng chồng chị vẫn chung sống cùng với ông Bé, bà Bảnh để chăm lo. Khi cha chồng chị là ông Bé còn sống thì cha mẹ chồng chị đã chia cho tất cả anh em xong chỉ có vợ chồng chị là vẫn chưa được chia

Nay chị yêu cầu chia cho chồng chị là ông Lê Quan Sĩ 10 công tầm điền và phần diện tích đất thổ cư ngang 6m dài 30m như tất cả các anh em khác được chia di sản thừa kế do cha mẹ chồng là ông Bé và bà Bảnh đã hứa khi cha chồng chị còn sống theo quy định pháp luật. Còn lại bao nhiêu tài sản dư thì trả lại cho vợ chồng chị nguyên nhân là trước đây cha mẹ chồng đã lấy 2700 giạ lúa cày xới, 12 chỉ vàng 24kra do bán heo có được, xây dựng nhà 11 lượng vàng 24kra, giá trị của các tài sản này thời điểm đó tương đương với 30 công đất.

*   Anh Lê Quang Dũng, chị Lê Thị Mỹ Phượng, chị Lê Thị Ngọc Giàu, chị Lê Thị Ngọc Bích thống nhất trình bày: phần con chung và tài sản tạo lập thống nhất theo lời khai của bà Bảnh.

Nay bà Bảnh yêu cầu chia di sản do cha là ông Lê Văn Bé để lại các anh chị thống nhất theo yêu cầu của mẹ nhưng đồng ý giao toàn bộ phần thừa kế của mình cho bà Bảnh sở hữu

Về giá trị nhà và đất theo biên bản định giá ngày 13/01/2017

Tổng giá trị nhà và chuồng trại định giá là 276.421.000đ tuy nhiên trong đó có nhà của chị Phượng và chị Giàu tự xây cất không phải là tài sản thừa kế có giá trị là 131.846.000đ. Nên tổng giá trị di sản thừa kế nhà là 144.575.000đ

Về đất: tổng giá trị là 1.194.050.000đ

Tổng cộng nhà và đất có giá trị là: 1.194.050.000đ.

Bản án sơ thẩm số 46/2017/DS-ST ngày 30/8/2017 Tòa án nhân dân huyện Thoại Sơn tuyên xử:

-   Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Huỳnh Thị Bảnh. Bà Huỳnh Thị Bảnh được tiếp tục quản lý sử dụng căn nhà gắn liền với diện tích đất 12617m2 thuộc các thửa 52, 54, 55 tại các điểm 42,43,44,45,46, diện tích 6069m2 thuộc thửa 48,49 tại các điểm 1, 2, 3, 4, 5 trong GCNQSDĐ số 00056QSDĐ/1H do ông Lê Văn Bé đứng tên, diện tích 4135m2 thuộc thửa 63 tại các điểm 47,48,49,50,51 được UBND huyện Thoại Sơn cấp GCNQSDĐ số 02519QSDĐ/1H do ông Lê Văn Bé đứng tên. Giá trị tài sản là 1.093.760.000đ

-    Chia quyền sử dụng đất cho ông Lê Quan Sĩ 2294m2 tại các điểm 6,7,8,9 thuộc thửa 50 và 100m2 tại các điểm 1,42,43,44 trong GCNQSDĐ/1H ngày 21/11/1990 do ông Lê Văn Bé đứng tên. Giá trị tài sản là 100.290.000đ.

-   Công nhận sự tự nguyện của ông Lê Quang Dũng, chị Lê Thị Mỹ Phượng, chị Lê Thị Ngọc Giàu, chị Lê Thị Ngọc Bích giao cho bà Bảnh được hưởng thừa kê mỗi phần có giá trị 99.504.166đ

-   Bà Bảnh có nghĩa vụ giao lại cho ông Sĩ 5.000.000đ

-   Bản án còn quyết định về chi phí đo đạc, định giá, án phí và quyền kháng cáo, yêu cầu thi hành án của đương sự. Ngày 11/9/2017 ông Lê Quan Sĩ kháng cáo. Nội dung yêu cầu cấp phúc thẩm xem xét lại toàn bộ bản án sơ thẩm.

Bản án phúc thẩm số 01/2017/DS-PT ngày 03/01/2017 của Tòa án nhân dân tỉnh An Giang đã xử: Hủy toàn bộ bản án sơ thẩm số 46/2017/DS-ST ngày 30/8/2017 Tòa án nhân dân huyện Thoại Sơn; Giao toàn bộ hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện Thoại Sơn xem xét, giải quyết lại theo quy định của pháp luật.

*   Vi phạm của cấp sơ thẩm và những vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Xét thấy: ông Lê Văn Bé chết năm 2006 không để lại di chúc, thời hiệu chia thừa kế vẫn còn nên yêu cầu của bà Bảnh chia di tài sản trong khôi tài sản nêu trên cho các đồng thừa kế theo pháp luật là có căn cứ. Tuy nhiên về phần tài sản chung của ông Lê Văn Bé để lại có sự mâu thuẫn trong lời khai của ông Sĩ và bà Bảnh mà TAND huyện Thoại Sơn chưa làm rõ, việc thu thập chứng cứ có nhiều thiếu sót dân đến xác định tài sản chung của ông Bé, bà Bảnh không phù hợp, cụ thể:

-    Bị đơn ông Sĩ yêu cầu xem xét đối với 8000m2 đất ông được ông Bé bà Bảnh cho trước khi ông Bé chết nhưng đến nay ông chưa nhận và hiện nay vẫn đang nằm trong khối tài sản chung của ông Bé bà Bảnh, đối với phần diện tích đất 7784m2 ông đang sử dụng là do ông Phạm Văn Bé cho riêng chứ không phải đất cha mẹ chia còn bà Bảnh và các đồng thừa kế khác khai rằng hiện ông Sĩ đang canh tác sử dụng 8000m2 đất là của cha mẹ chia. Tòa án vẫn chưa tiến hành xác minh, thu thập chứng cứ làm rõ mà đi đến xác định diện tích 4135m2 thuộc GCNQSDĐ số 12519QSDĐ/1H và 25189m2 đất thuộc GCNQSDĐ số 00056QSDĐ/1H là tài sản chung của bà Bảnh ông Bé là chưa đủ cơ sở.

-    Thửa đất diện tích 12.617m2, thể hiện tại bản gốc trích đo hiện trạng khu đất do Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh Thoại Sơn lập ngày 15/7/2016 thì trong đó thửa số 56 diện tích 1.077m2 đã cấp giấy cho bà Lê Thị Ngọc Giàu tại giấy CNQSD đất số 2357/IH ngày 01/07/1994 và thửa số 56 diện tích 100m2 chưa có giấy CNQSD đất (Bút lục số 329). Nhưng cấp sơ thẩm xác định toàn bộ diện tích đất này là tài sản chung của bà Bảnh, ông Bé và tuyên xử chấp nhận yêu cầu chia tài sản thừa kế đối với toàn bộ diện tích đất nói trên là chưa bảo đảm căn cứ chính xác.

-    Ngoài ra, trên bản gốc trích đo hiện trạng khu đất do Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh Thoại Sơn lập ngày 15/7/2016 có căn nhà, chuồng trại chăn nuôi của bà Lê Thị Ngọc Giàu và bà Lê Thị Mỹ Phượng nhưng cấp sơ thẩm chưa xem xét giải quyết đối với các công trình xây dựng đang tồn tại trên diện tích đất phân chia thừa kế nói trên và chưa xác định những người có quyền và nghĩa vụ liên quan (thành viên đang trú ngụ trong các hộ gia đình bà Giàu, bà Phượng) để đưa họ vào tham gia tố tụng là vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng. Mặt khác, án sơ thẩm chia quyền sử dụng đất cho ông Lê Quan Sĩ 100m2 tại các điểm 1,42,43,44 trong GCNQSDĐ/1H ngày 21/11/1990 do ông Lê Văn Bé đứng tên, nhưng thửa đất này không được xác định trên bản gốc trích đo.

Từ các vi phạm của cấp sơ thẩm là chưa xác định chính xác di sản của ông Bé, chưa làm rõ phần đất còn lại đã có chia cho các con ông Bé như khai nại của bị đơn hay chưa, chưa xác định đầy đủ những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan và chưa xem xét công sức đóng góp của vợ chồng ông Sĩ trong việc quản lý, tôn tạo làm tăng giá trị di sản thừa kế. Những vi phạm nói trên là nghiêm trọng, cấp phúc thẩm không thể khắc phục được nên đã phải hủy án ,chuyển hồ sơ về cấp sơ thấm thụ lý giải quyết lại theo pháp luật.

Để nhận diện được các vi phạm tương tự, nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm sát giải quyết các vụ, việc dân sự và thực hiện tốt Chỉ thị số 10/CT- VKSTC ngày 06/4/2016 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về tăng cường công tác kháng nghị phúc thấm các vụ việc dân sự vụ án hành chính , Viện kiểm sát nhân dân tỉnh An Giang thấy cần thông báo để các Viện kiểm sát nhân dân huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh cùng nghiên cứu, rút kinh nghiệm chung

Ý kiến bạn đọc
Tham gia ý kiến về bài viết trên
Ý kiến của bạn:
Mã xác nhận:   Gửi