Rút kinh nghiệm về công tác khám nghiệm hiện trường, tử thi, dấu vết trong các vụ tại nạn giao thông đường bộ

Nhằm thực hiện tốt chủ trương “Tăng cường công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra”, trong thời gian qua Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tỉnh đã thường xuyên chú trọng, đề ra nhiều giải pháp trong công tác quán triệt, chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn các đơn vị thực hiện nhiệm vụ thực hành công tố trong hoạt động điều tra, đặc biệt là đối với Viện kiêm sát cấp huyện; lãnh đạo các đơn vị cũng như các Kiểm sát viên, Kiểm tra viên đã xác định tầm quan trọng của chủ trương này nên đã quan tâm, thực hiện nghiêm túc hơn và đã đạt được những kết quả nhất định trong việc giải quyết các vụ án Hình sự ngay từ giai đoạn tin báo, tố giác tội phạm, như: Không có việc bắt giữ hình sự phải trả tự do xử lý hành chính, tỷ lệ giải quyết tin báo tăng, tỷ lệ án trả hồ sơ, án hủy, án cải sửa giảm rõ rệt, chưa phát hiện có trường hợp oan, bỏ lọt tội phạm…

Tuy nhiên, qua công tác kiểm tra, thẩm định hồ sơ, tham mưu cho lãnh đạo Viện hướng dẫn, chỉ đạo các vụ án có vướng mắc hoặc xin ý kiến thỉnh thị, Viện kiểm sát tỉnh (Phòng 1) nhận thấy vẫn còn những thiếu sót, tồn tại trong việc khám nghiệm các vụ án tai nạn giao thông thể hiện vai trò, vị trí của Kiểm sát viên khi thực hành quyền công tố trong công tác này chưa thực sự “gắn” với hoạt động điều tra cần nêu lên để cùng rút kinh nghiệm:

  1.      Về khám nghiệm hiện trường:

-      Vụ tai nạn giao thông xảy ra lúc 14 giờ 15 phút ngày 08/8/2014 do xe máy chuyên dùng (loại xe múc) không có biển kiềm soát va chạm với xe đạp đi cùng chiều. Hậu quả: chị Nguyền Thị Tham là người điều khiển xe đạp chết tại chỗ, xe đạp hư hỏng.

Sau khi vụ tai nạn xảy ra, cơ quan điều tra đã chủ trì cùng Kiểm sát viên khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, phương tiện giao thông và điều tra thu thập hồ sơ ban đầu … nhưng vụ việc kéo dài đến tháng 8/2015 vẫn không giải quyết được phải báo cáo liên ngành cấp tỉnh xin ý kiến chỉ đạo.

Qua xem xét thấy nguyên nhân là do:

-        Quá trình khám nghiệm thu thập dấu vết không đầy đủ, có nhiều dấu vết thể hiện trong bản ảnh nhưng không được đưa vào trong biên bản khám nghiệm như:

+ Lốp trước bên phải trong tình trạng bị hết hơi, mặt ngoài có vùng rách và trầy xước dính chất bẩn màu nâu.

+ Lốp trong cùng phía trước bên phải có vùng dịch đỏ, dính não ở mặt trước và mặt ngoài của lốp.

+ Không thu giữ mẫu chất bẩn dính ở mặt ngoài lốp trước xe múc. Không thu giữ mẫu gỗ trên phương tiện xe đạp để giám định.

+ Không điều tra xác định lốp trước bên phải xe mô tô sau khi tai nạn xảy ra ở tình trạng bị hết hơi nguyên nhân vì lý do gì? Hết hơi trước hay khi xảy ra tai nạn (nổ lốp, thủng lốp; va chạm?).

+ Bản ảnh, biên bản không phản ảnh, ghi nhận đầy đủ tình trạng dấu vết của toàn bộ lốp mô tô, chỉ ghi nhận 1 phần của lốp.

-       Nguyên nhân thứ hai: là quá trình khám nghiệm đã thu thập không đầy đủ dấu vết nhưng lại chủ quan, sai lầm trong việc đánh giá chứng cứ và nhận định diễn biến vụ tai nạn giao thông.

-       Nguyên nhân thứ ba: mặc dù chưa xác định được nguyên nhân xảy ra vụ tai nạn giao thông, các vấn đề liên quan đến phương tiện chưa được làm rõ, về dân sự chưa được bồi thường đầy đủ, nhưng cơ quan điều tra sau khi khám nghiệm cho thay lốp ngay tại hiện trường và sau đó trả phương tiện.

Quá trình khám nghiệm hiện trường, phương tiện, thu thập tài liệu Kiểm sát viên không phát hiện ra thiếu sót; khi phát hiện có nhiều thiếu sót như đã nêu không cùng cơ quan điều tra đề ra được các giải pháp khắc phục, giải quyết dẫn đến vụ việc kéo dài, không có tài liệu, chứng cứ để xử lý.

-       Vụ tai nạn giao thông xảy ra lúc 17 giờ 40 phút ngày 06/11/2014 giữa xe mô tô biển kiểm soát 75U-5370 chở 09 phách gỗ dài 2,65m va chạm với xe mô tô biển kiểm soát 75L1-02540 đi ngược lại. Hậu quả: anh Hồ Văn Thông là ngườỉ điều khiển xe mô tô 75L1-02540 chết, hai người bị thương.

Quá trình khám nghiệm, điều tra nguyên nhân vụ tai nạn, cơ quan điều tra không xác định được điểm va chạm của hai phương tiện trên đường nhưng đã họp và thống nhất với Viện kiểm sát ra quyết định không khởi tố vụ án và được Viện kiểm sát đồng ý.

Vấn đề cần rút kinh nghiệm là: quá trình điều tra không có chứng cứ đế xác định điểm va chạm của hai phương tiện trên đường nhưng cơ quan điều tra đã không tổ chức thực nghiệm (dựng lại hiện trường) trên cơ sở các dấu vết, chiều hướng của phương tiện, vật mang dấu vết (các phách gỗ chở ngang trên xe mô tô), lời khai của người làm chứng…vv để xác định và cũng không yêu cầu kỹ thuật hình sự báo cáo kết quả khám nghiệm hiện trường; Quá trình điều tra, Kiểm sát viên có đề ra yêu cầu điều tra, trong đó có một nội dung rất quan trọng là: yêu cầu cơ quan điều tra trưng cầu phòng kỹ thuật hình sự giám định xác định điểm va chạm giữa hai phương tiện trên đường để có cơ sở xác định lối. Nhưng cơ quan điều tra không thực hiện và Kiểm sát viên không có giải pháp gì để cơ quan điều tra thực hiện yêu cầu trên, đồng thời thống nhất quan điểm không khởi tố vụ án khi chưa làm rõ nguyên nhân của vụ tai nạn là không đảm bảo căn cứ.

Do vụ tai nạn xảy ra đã lâu, các phương tiện cũng như vật chứng đã xử lý, nên không có cơ sở để tiếp tục điều tra, song cần nêu lên để cùng rút kinh nghiệm.

  1.      Về khám nghiệm tử thi, giám định vi vết:

-    Việc giám định tử thi xác định nguyên nhân chết trong các vụ tai nạn giao thông là bắt buộc, đặc biệt là các trường hợp nạn nhân chết sau một thời gian điều trị để xác định mối nhân quả giữa hành vi gây tai nạn và hậu quả chết người. Nhưng Kiểm sát viên khi tham gia khám nghiệm tử thi trường hợp thân nhân họ không đồng ý khám nghiệm đã không cương quyết thể hiện quan điểm của mình yêu cầu cơ quan điều tra phải tổ chức khám nghiệm hoặc yêu cầu họp với Giám định viên bàn hướng giải quyết (giám định hồ sơ, bệnh án được không?) mà chỉ trên cơ sở cam đoan của gia đình không khiếu nại khiếu kiện đã thống nhất với cơ quan điều tra không khám nghiệm tử thi dẫn đến Giám định viên không có cơ sở để kết luận nguyên nhân chết theo yêu cầu của quyết định trưng cầu giám định nên không có cơ sở để xử lý là chưa thể hiện hết vai trò, trách nhiệm của Kiểm sát viên. Sau đó đồng ý quan điểm với cơ quan điều tra không khởi tố vụ án trong khi người gây ra tai nạn có lỗi là thiếu căn cứ, không đúng qui định của Pháp luật.

-    Về việc yêu cầu giám định vi vết trong các vụ tai nạn giao thông liên quan đến xe mô tô, xe máy có hai người trở lên ngồi trên phương tiện: Trong thời gian qua, trên địa bàn toàn tỉnh xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông lên quan đến xe mô tô, xe máy có từ hai người trở lên đi trên xe. Khi xảy ra tai nạn, có người nhận mình là người điều khiển, cơ quan điều tra và Kiểm sát viên ghi nhận và không thu thập chứng cứ, tài liệu để xác định người điều khiển. Sau đó, vì những lý do khác nhau (sợ bị khởi tố, truy tố, xét xử, phải bồi thường…vv) họ thay đổi lời khai, trình bày người điều khiển là người đã chết nên phải trả hồ sơ (nếu đã truy tố), không thể xử lý (khởi tố hoặc không, vấn đề về trách nhỉệm dân sự...). Việc điều tra thu thập chứng cứ lúc này gặp nhiều khó khăn, có vụ không thể điều tra, thu thập thêm tài liệu, chứng cứ gì nữa. Do đó, Viện kiểm sát tỉnh (phòng 1A) đã có thông báo (số: 910/TB-VKS-P1A ngày 09/6/2015) yêu cầu các đơn vị , Kiểm sát viên khi khám nghiệm các trường hợp trên phải yêu cầu Cơ quan điều tra thu giữ mẫu và trưng cầu giám định vi vết (sợi vải trên yên xe và ở quần của những người đi trên xe) để xác định vị trí ngồi từ đó kết hợp với các tài liệu khác (lời khai, dấu vết va chạm, thương tổn...) kết luận ai là người điều khiến phương tiện. Nhưng vẫn còn nhiều đơn vị, Kiểm sát viên không thực hiện dẫn đến hiện nay vẫn có vụ tai nạn giao thông không giải quyết được vì lý do trên.

Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả chủ trương “Tăng cường công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra”, hạn chế thấp nhất việc trả hồ sơ điều tra bổ sung, kéo dài thời hạn giải quyết tin báo và không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm. Viện kiểm sát tỉnh (phòng 1) thấy cần nêu lên một số tồn tại, hạn chế trong công tác khám nghiệm liên quan đến vai trò, vị trí của Kiểm sát viên khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ để các đơn vị tham khảo, nghiên cứu, rút kinh nghiệm chung.

Ý kiến bạn đọc
Tham gia ý kiến về bài viết trên
Ý kiến của bạn:
Mã xác nhận:   Gửi