Vụ án hình sự "Giết người" bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hủy án để điều tra lại

Ngày 17/12/2015, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm vụ án Phan Văn Trường và đồng phạm về tội "Giết người" ở Quảng Trị. Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự (Vụ 7) xin trao đổi với các Viện kiểm sát địa phương một số vấn đề cần rút kinh nghiệm về vụ án này như sau:

I. Nội dung vụ án và quá trình tố tụng

Vào tháng 3/2013, một số người dân Nghệ An tự lập thành các tổ nhân công vào rừng tràm chặt gỗ thuê cho Lâm trường Đường 9 thuộc huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. Tổ nhân công do Phan Văn Trường đứng đầu gồm có: Phan Văn Dương, Phan Văn Diệu, Nguyễn Văn Đồng, Phan Bá Cường, Nguyễn Vĩnh Oai, Phạm Văn Quỳnh, Phan Văn Hoàng; tổ nhân công do anh Nguyễn Công Thanh đứng đầu gồm có: Chu Văn Nghĩa, Dương Công Hùng, Trần Nhân Bình, Đinh Bạt Thành, Lê Văn Thủy, Trần Hữu Phượng. Các tổ nhân công này lập lán trại ngay trong khu vực rừng đang khai thác để ở.

Khoảng 18 giờ 30 phút ngày 6/7/2013, tổ nhân công của anh Nguyễn Công Thanh tổ chức uống rượu tại lán thì có Phan Văn Trường, Phan Bá Cường và một số anh em của tổ khác cùng tham gia. Trong khi ăn nhậu, Trường ép anh Nghĩa uống rượu thì anh Nghĩa từ chối nên giữa anh Nghĩa và Trường có lời qua tiếng lại với nhau; anh Nghĩa dùng tay đấm vào vai trái của Trường, hai người xô đẩy nhau, được mọi người can ngăn.

Bực tức vì bị đánh, Trường nói Phan Bá Cường chạy về lán của tổ mình gọi người cầm dao, rựa sang để đánh trả thù. Nghe lời của Trường, Cường chạy về lán của mình và nói: anh em cầm dao, rựa sang chém hai thằng Kim Thành đánh anh Trường. Thấy Cường nói vậy thì Nguyễn Văn Đồng, Phan Văn Dương, Phan Văn Diệu mỗi người lấy 01 cây dao, rựa rồi cùng đi theo Cường; Phạm Văn Quỳnh và Nguyễn Vĩnh Oai tay không đi theo; Cường cũng cầm 01 con dao mũi bằng; khi ra khỏi lán, Dương dùng dao chặt hai cây gậy gỗ dài khoảng 1 mét đưa cho Quỳnh và Oai cầm sang lán của tổ anh Thanh để đánh nhau. Trên đường đi, Cường nói: qua tìm hai thằng Kim Thành để đập, vô đây làm không thể để hai đứa đó đập nhục như rứa được, sang đánh bọn Kim Thành, Thanh mà lằng nhằng thì chém Thanh luôn, chém chết tao chịu trách nhiệm.

Trong khi Cường về lán gọi người sang để đánh trả thù, thì Trường cũng đi bộ về, anh Thanh lấy xe máy đi theo nói đưa Trường về nhưng Trường không đồng ý. Lúc này, Trường gặp 6 người từ lán của mình đang cầm dao, rựa đi sang. Thấy vậy, anh Thanh giải thích và can ngăn nhưng Trường nói: chúng đánh tau ù tai rồi, bây xuống đánh quân đó cho tau. Không can ngăn được nhóm người trong tổ của Trường, anh Thanh đã chạy xe về lán của tổ mình bảo mọi người đi trốn, đồng thời nói mọi người chỉ cầm cây để phòng thủ chứ không được dùng dao, mọi người trong nhóm của anh Thanh đều cầm gậy gỗ đi nấp, riêng anh Nghĩa cầm dao đi nấp.

Khi nhóm người của Trường đi gần đến lán của anh Thanh thì gặp anh Trần Hữu Phượng, anh Phượng đã can ngăn và nói lời xin lỗi, nhưng Cường nói: kêu hai thằng Kim Thành ra xin lỗi cố Trường, rồi cả nhóm tiếp tục đi vào lán của tổ anh Thanh. Cường, Oai, Quỳnh đứng trước lán; còn Dương, Diệu, Đồng cầm rựa đi vào trong lán. Thấy anh Thanh, Đồng nói: răng anh em cùng xã mời ra uống rượu lại đánh nhau; Dương nói: răng để người đánh bác Trường đau thế; Diệu hỏi tiếp: hai thằng Kim Thành mô rồi. Anh Thanh nói: anh em uống mấy ly rượu xích mích nhau. Lúc này, Trần Nhân Bình ra khỏi chỗ nấp thì Cường nhìn thấy và nói: thằng Bình, răng lúc nãy mi định cầm thớt đánh cố Trường, nghe Cường nói vậy thì Diệu liền đi đến tát 02 cái vào mặt Bình, Đồng tát 01 cái vào mặt Bình. Phan Văn Dương cầm cây rựa tiến đến gần Bình thì bị Bình nắm lấy cây rựa trên tay Dương giằng co để lấy. Cùng lúc, thấy anh Nghĩa cầm dao đi ra khỏi chỗ nấp, Đồng liền cầm rựa tiến đến gần anh Nghĩa. Đồng và anh Nghĩa dùng dao, rựa chém nhau, do vị trí anh Nghĩa đứng cao hơn Đồng khoảng 70 cm nên lưỡi dao của anh Nghĩa chỉ chém trúng vào ngón tay cái trên bàn tay phải của Đồng; còn lưỡi rựa của Đồng chém trúng vào ngực trái của anh Nghĩa làm anh Nghĩa bị thương, thấy anh Nghĩa bị thương bỏ chạy, Cường đứng ở gần đó đã cầm dao ném theo trúng vào phần lưng bên phải của anh Nghĩa, làm cho anh Nghĩa chạy thêm được một đoạn thì gục ngã và chết trên đường đi cấp cứu.

Tại kết luận giám định pháp y ngày 7/7/2013, Trung tâm pháp y, Sở y tế tỉnh Quảng Trị kết luận: anh Chu Văn Nghĩa bị đa vết thương: vết thương hở vùng ngực làm đứt các xương ức, đứt các sụn sườn xuyên khoang màng phổi gây tràn máu phổi trái, xẹp phổi trái; vết thương xuyên thấu khoang màng tim; xuyên thấu tâm nhĩ trái gây tình trạng mất máu cấp tính, các thương tổn do một vật sắc nhọn gây nên. Anh Chu Văn Nghĩa chết do vết thương ngực hở, vết thương tim.

Tại bản án hình sự sơ thẩm số 07/2014/HSST ngày 25/02/2014, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị áp dụng khoản 2 Điều 93; điểm b, p khoản 1, khoản 2 Điều 46 Bộ luật hình sự, xử phạt: Phan Văn Trường 8 năm tù, Nguyễn Văn Đồng 8 năm tù, Phan Bá Cường 7 năm tù đều về tội "Giết người".

Sau khi xét xử sơ thẩm, anh Chu Văn Ngọc là đại diện hợp pháp của người bị hại có đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt cho Phan Bá Cường, yêu cầu tăng hình phạt đối với Phan Văn Trường và Nguyễn Văn Đồng, tăng mức bồi thường thiệt hại, yêu cầu xem xét lại các đồng phạm để vụ án không bỏ lọt tội phạm.

Tại bản án hình sự phúc thẩm số 250/2014/HSPT ngày 16/7/2014, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng, không chấp nhận kháng cáo của anh Chu Văn Ngọc; áp dụng khoản 2 Điều 93; điểm b, p khoản 1, khoản 2 Điều 46 Bộ luật hình sự xử phạt các bị cáo: Phan Văn Trường 8 năm tù, Nguyễn Văn Đồng 8 năm tù, Phan Bá Cường 7 năm tù đều về tội "Giết người".

 Tại Quyết định kháng nghị số 35A/2015/KN-HS ngày 29/5/2015, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kháng nghị bản án hình sự phúc thẩm số 250/2014/HSPT ngày 16/7/2014 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng; đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm, hủy bản án hình sự phúc thẩm và Bản án hình sự sơ thẩm nêu trên về phần trách nhiệm hình sự đối với các bị cáo Phan Văn Trường, Nguyễn Văn Đồng, Phan Bá Cường để điều tra lại theo đúng quy định của pháp luật.

Tại Quyết định giám đốc thẩm số 23/2015/QĐGĐT-TANDTC ngày 17/12/2015, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quyết định hủy bản án hình sự phúc thẩm số 250/2014/HSPT ngày 16/7/2014 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng và bản án hình sự sơ thẩm số 07/2014/HSST ngày 25/02/2014 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị về phần trách nhiệm hình sự đối với các bị cáo Phan Văn Trường, Nguyễn Văn Đồng, Phan Bá Cường để điều tra lại.

II. Những vấn đề cần rút kinh nghiệm

- Về áp dụng tình tiết định khung hình phạt để truy tố, xét xử đối với các bị cáo

Do xuất phát từ mâu thuẫn nhỏ nhặt trong sinh hoạt nên giữa Phan Văn Trường và anh Chu Văn Nghĩa có xô xát, đã được mọi người can ngăn nhưng Trường vẫn yêu cầu Phan Bá Cường về lán của tổ mình để gọi mọi người sang chém, đánh người bên lán của tổ anh Thanh. Theo yêu cầu của Trường, Cường đã chạy về lán gọi Phan Văn Dương, Phan Văn Diệu, Nguyễn Văn Đồng, Nguyễn Vĩnh Oai, Phạm Văn Quỳnh cùng với Cường mang dao, rựa, gậy sang đánh người bên lán anh Thanh. Khi đến gần khu vực lán của tổ anh Thanh, mặc dù đã được anh Thanh và anh Trần Hữu Phượng can ngăn, xin lỗi nhưng các bị cáo không nghe, vẫn tiếp tục cầm dao, rựa, gậy hô hào, kích động tiến về lán của anh Thanh tìm người để đánh, thể hiện sự quyết tâm thực hiện tội phạm. Hậu quả là đã chém anh Chu Văn Nghĩa bị thương nặng và chết trên đường đi cấp cứu. Hành vi phạm tội của các bị cáo thuộc đặc biệt nghiêm trọng, có tính chất côn đồ được quy định tại điểm n khoản 1 Điều 93 Bộ luật hình sự, nhưng các cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm, cấp phúc thẩm chỉ truy tố, xét xử các bị cáo theo quy định tại khoản 2 Điều 93 Bộ luật hình sự là không chính xác và chưa đánh giá đúng tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội mà các bị cáo đã thực hiện.

- Về xem xét yếu tố đồng phạm trong quá trình thực hiện hành vi phạm tội

Ngoài các bị cáo trên, vụ án này còn có sự tham gia của Phan Văn Dương, Phan Văn Diệu, Nguyễn Vĩnh Oai, Phạm Văn Quỳnh. Tuy giữa các bị cáo và những người này không có sự bàn bạc, thống nhất từ trước, nhưng khi nghe Phan Bá Cường về hô hào "anh em cầm dao, rựa sang chém hai thằng quê Kim Thành đánh anh Trường" thì Diệu, Dương, Quỳnh, Oai đã tích cực hưởng ứng, kích động thông qua hành động thực tế là cùng nhau cầm dao, rựa, gậy sang tìm người để đánh và uy hiếp những người bên lán của tổ anh Thanh là hành vi giúp sức, có dấu hiệu đồng phạm. Các cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm chưa đánh giá đúng tính chất, mức độ nguy hiểm hành vi của Phan Văn Dương, Phan Văn Diệu, Nguyễn Vĩnh Oai, Phạm Văn Quỳnh để xem xét trách nhiệm hình sự là chưa triệt để, có dấu hiệu bỏ lọt người phạm tội.

Như vậy, Tòa án cấp phúc thẩm đã không phát hiện ra những sai sót của cấp sơ thẩm trong việc áp dụng tình tiết định khung hình phạt, xem xét vai trò đồng phạm trong vụ án và không chấp nhận kháng cáo của đại diện hợp pháp người bị hại, giữ nguyên bản án sơ thẩm là không đúng nên Hội đồng giám đốc thẩm đã hủy án phúc thẩm và án sơ thẩm để điều tra lại theo đúng quy định của pháp luật.

Trong vụ án này, tại phiên tòa phúc thẩm, Kiểm sát viên có quan điểm chưa phù hợp khi cho rằng án sơ thẩm xử như vậy là đúng với hành vi nguy hiểm của các bị cáo; đồng thời không đề nghị xem xét đến trách nhiệm hình sự của các đối tượng đã có hành vi giúp sức trong vụ án là thiếu sót.

Vụ 7 xin thông báo để Viện kiểm sát địa phương cùng nghiên cứu, rút kinh nghiệm chung góp phần nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự./.

Ý kiến bạn đọc
Tham gia ý kiến về bài viết trên
Ý kiến của bạn:
Mã xác nhận:   Gửi