Thông báo rút kinh nghiệm qua xét xử giám đốc thẩm đối với vụ án Phan Long Nhi và đồng phạm bị Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh kết án về tội “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”.

Ngày 06/11/2015 Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm vụ án Phan Long Nhi và đồng phạm bị Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh kết án về tội “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”, do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kháng nghị giám đốc thẩm. Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự Viện kiểm sát nhân dân tối cao thông báo như sau:

  1. Nội dung vụ án

Khoảng cuối tháng 3/2004, ông Chanh Hsieh Ching quốc tịch Đài Loan, là Tổng giám đóc Công ty TNHH T.O.C cùng ông Chung Gia Cường là người phiên dịch gặp ông Phạm Mạnh Cường là người môi giới để nhờ tìm địa điểm đầu tư xây dựng 03 nhà máy chế biến gỗ. Ông Phạm Mạnh Cường đưa ông Chang Hsieh Ching và ông Chung Gia Cường đến Ủy ban nhân dân xã Hội Nghĩa, huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương gặp Nguyễn Văn Minh là Bí thư Đảng ủy xã Hội Nghĩa và Phan Long Nhi là Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hội Nghĩa thì được Minh và Nhi dẫn đến xem vị trí khu đất dự kiến sẽ giao cho nhà đầu tư với tổng diện tích khoảng 525.531m2 tại ấp 1, xã Hội Nghĩa. Sau khi bàn bạc, hai bên thỏa thuận giá đền bù đất là 50.000 đồng/m2 bao gồm cả hoa màu và các tài sản trên đất nhưng chủ đầu tư chỉ lấy đất và không có yêu cầu gì đối với các tài sản trên đất.

            Sau khi ông Chang Hsieh Ching gửi văn bản đến Ủy ban nhân dân xã Hội Nghĩa và Ủy ban nhân dân huyện Tân Uyên xin được đầu tư xây dựng thì ngày 30/3/2004, Phan Long Nhí ký Tờ trình số 05/TT gửi Ủy ban nhân dân huyện Tân Uyên đề nghị xem xét chấp thuận chủ trương bố trí địa điểm thành lập 03 nhà máy chế biến gỗ tại xã Hội Nghĩa. Tuy nhiên, việc Nhi lấy danh nghĩa Ủy ban nhân dân xã Hội Nghĩa để làm Tờ trình và các thỏa thuận về địa điểm, giá cả đền bù đất giữa Nhi, Minh với nhà đầu tư đều không được thông qua tại Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân và Đảng ủy xã Hội Nghĩa. Sau khi Ủy ban nhân dân huyện Tân Uyên có Công văn số 286/CV-UB ngày 01/4/2004 chấp thuận bố trí địa điểm đầu tư xây dựng 03 nhà máy chế biến gỗ thì đến ngày 06/4/2004, Phan Long Nhi mời các hộ dân có đất nằm trong dự án đến Ủy ban nhân dân xã Hội Nghĩa để họp về việc quy hoạch khu công nghiệp. Trong cuộc họp, Nhi và Minh đưa ra ba khung giá đất đền bù giải tỏa gồm 45.000 đồng/m2 đối với đất có cây cao su đang thu hoạch mủ; 42.000đ/m2 đối với đất có cây cao su chưa thu hoạch mủ hoặc cây điều, tràm; 40.000đ/m2 đối với đất trống. Do tin tưởng đây là chủ trương quy hoạch khu công nghiệp của Nhà nước nên các hộ dân đã đồng ý các nội dung mà Nhi và Minh đưa ra.

            Từ ngày 15/4/2004 đến ngày 29/4/2004, Nhi và Minh đã nhận của ông Chang Hsieh Ching tổng cộng 26.250.000.000 đồng và chi hết 23.930.308.873 đồng (gồm: 1.283.000.000 đồng đền bù cho 08 hộ dân có đất làm đường đi vào nhà máy; 22.420.410.000 đồng đền bù cho 22 hộ dân có tổng cộng 525.531m2 đất nằm trong khu công nghiệp; 226.898.873 đồng để đền bù 4.776m2 đất công ích). Số tiền chênh lệch thừa là 2.319.690.925 đồng, Nhi chia 150.000.000 đồng cho Nguyễn Văn Minh; 600 triệu đồng cho ông Phạm Mạnh Cường (sau khi đưa tiền Nhi và Minh xin lại 30 triệu để làm đường nên Cường đã đưa lại cho các bị cáo); 100 triệu đồng cho Đảng ủy xã Hội Nghĩa; còn lại 1.469.690.925 đồng Nhi sử dụng cá nhân.

            2. Quá trình giải quyết vụ án

Tại bản án hình sự sơ thẩm số 70/2013/HSST ngày 30/7/2013, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương áp dụng các điểm a, b khoản 4 Điều 280; các điểm b, s khoản 1 Điều 46; Điều 47 (riêng Phan Long Nhi áp dụng thêm Điều 51) BLHS xử phạt: Phan Long Nhi 14 năm tù về tội “Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản”, tổng hợp với hình phạt 01 năm tù về tội “Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng” theo Bản án hình sự sơ thẩm số 31/2009/HSST ngày 21/5/2009 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương, buộc Nhi phải chấp hành hình phạt chung cho cả hai Bản án là 15 năm tù; Nguyễn Văn Minh 12 năm tù về tội “Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản”.

Áp dụng Điều 42 BLHS; Điều 609 BLDS:

a. Buộc các bị cáo Phan Long Nhi và Nguyễn Văn Minh có trách nhiệm liên đới bồi thường cho 32 hộ dân tiền chênh lệch bán đất tổng cộng 2.319.690.925 đồng.

b. Buộc bị cáo Phan Long Nhi nộp lại số tiền 135.370.000 đồng để trả lại cho 03 hộ dân là ông Công Đức Phòng, ông Lê Hữu Diễn và ông Lê Quang Huy.

c. Buộc bị cáo Phan Long Nhi nộp 226.898.873 đồng là tiền bị cáo thu lời bất chính từ việc bán đất cho Công ty TNHH T.O.C để nộp vào ngân sách nhà nước.

d. Buộc bị cáo Nguyễn Văn Minh nộp lại 190 triệu đồng để bồi thường cho các hộ dân.

            đ. Buộc ông Phạm Mạnh Cường nộp lại số tiền 570 triệu đồng xung công quỹ Nhà nước vì đây là tiền thu lời bất chính. Khấu trừ vào số tiền 700 triệu đồng ông Cường đã nộp tại Cục thi hành án dân sự tỉnh Bình Dương.

            e. Tuyên trả lại số tiền 130 triệu đồng cho ông Phạm Mạnh Cường

            f. Tách việc tranh chấp giữa ông Phạm Mạnh Cường và Phan Long Nhi về chuyển nhượng 27.074m2 đất (của các ông Phòng, ông Huy và ông Diễn) cho ông Mai Vương Duy Phương để giải quyết bẳng một vụ án dân sự khác khi các bên có yêu cầu.

Ngoài ra bản án còn quyết định xử lý vật chứng, án phí…

Ngày 28/7/2014, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương có Thông báo số 32a/TB-HS với nội dung tại phần quyết định của Bản án ghi: “Buộc ông Phạm Mạnh Cường nộp lại số tiền 570 triệu đồng xung công quỹ Nhà nước vì đây là tiền thu lời bất chính. Khấu trừ vào số tiền 700 triệu đồng ông Cường đã nộp tại Cục thi hành án dân sự tỉnh Bình Dương” là không đúng. Nay được sửa chữa, bổ sung lại: “Buộc ông Phạm Mạnh Cường nộp lại số tiền 570 triệu đồng vì đây là số tiền thu lợi bất chính mà có, để trả lại cho các hộ dân. Khấu trừ vào số tiền 700 triệu đồng ông Cường đã nộp tại Cục thi hành án dân sự tỉnh Bình Dương”.

Sau xét xử sơ thẩm, ngày 31/7/2013 Phan Long Nhi kháng cáo kêu oan, Nguyễn Văn Minh kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt.

            Tại Bản án hình sự phúc thẩm số 465/2014/HSPT ngày 30/7/2014, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh giữ nguyên các quyết định về tội danh và hình phạt đối với các bị cáo. Sửa một phần án sơ thẩm về trách nhiệm dân sự: Buộc ông Phạm Mạnh Cường nộp lại số tiền 570 triệu đồng sung công quỹ Nhà nước vì đây là tiền thu lời bất chính. Khấu trừ vào số tiền 700 triệu đồng ông Cường đã nộp tại Cục thi hành án dân sự tỉnh Bình Dương.

Ngày 20/10/2014, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh có Thông báo số 536/TB-TA sửa chữa, bổ sung Bản án phúc thẩm với nội dung tại phần quyết định của Bản án ghi: “Buộc ông Phạm Mạnh Cường nộp lại số tiền 570 triệu đồng xung công quỹ Nhà nước vì đây là tiền thu lời bất chính. Khấu trừ vào số tiền 700 triệu đồng ông Cường đã nộp tại Cục thi hành án dân sự tỉnh Bình Dương”. Nay được sửa chữa, bổ sung lại: “Buộc ông Phạm Mạnh Cường nộp lại số tiền 570 triệu đồng vì đây là số tiền thu lợi bất chính mà có, để trả lại cho các hộ dân. Khấu trừ vào số tiền 700 triệu đồng ông Cường đã nộp tại Cục thi hành án dân sự tỉnh Bình Dương”.

            Sau khi xét sử phúc thẩm, các bị cáo có nhiều đơn kêu oan.

            Tại Kháng nghị số 35/2015/HS-TK ngày 29/5/2015, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định: kháng nghị Bản án hình sự phúc thẩm số 465/2014/HSPT (đã được sửa chữa, bổ sung tại Thông báo số 536/TB-TA ngày 20/10/2014) của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh và bản án hình sự sơ thẩm số 70/2013/HSST ngày 30/7/2013 (đã được sửa chữa bổ sung tại thông báo số 32a/TB-HS ngày 28/7/2014) của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương, đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm hủy Bản án hình sự phúc thẩm và Bản án hình sự sơ thẩm nêu trên về phần quyết định “Buộc ông Phạm Mạnh Cường nộp lại số tiền 570 triệu đồng vì đây là số tiền thu lời bất chính mà có, để trả lại cho các hộ dân. Khấu trừ vào số tiền 700 triệu đồng ông Cường đã nộp tại Cục thi hành án dân sự tỉnh Bình Dương”, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương để xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

            Tại phiên tòa giám đốc thẩm ngày 06/11/2015, Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quyết định chấp nhận Kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

3. Những vấn đề cần rút kinh nghiệm

Từ cuối tháng 3/2004, Phan Long Nhi với cương vị là Chủ tịch UBND xã Hội Nghĩa và Nguyễn Văn Minh là Bí thư Đảng ủy xã Hội Nghĩa đã cùng nhau thỏa thuận với nhà đầu tư về địa điểm, giá đền bù đất để giao cho nhà đầu tư xây dựng nhà máy chế biến gỗ tại địa phương. Nhi dùng danh nghĩa Chủ tịch UBND xã Hội nghĩa và sử dụng con dấu của UBND để ký hợp đồng ủy quyền với nhà đầu tư, sau đó ký tờ trình gửi UBND huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương đề nghị xem xét chấp thuận chủ trương bố trí địa điểm xây dựng nhà máy chế biến gỗ tại xã Hội Nghĩa. Khi được UBND huyện Tân Uyên chấp thuận, Nhi cùng Minh tổ chức họp bàn với các hộ dân có đất nằm trong dự án và công bố mức giá đền bù đất thấp hơn giá đã đăng ký hợp đồng với nhà đầu tư, chiếm đoạt của 32 hộ dân số tiền chênh lệch bán đất là 2.319.690.925 đồng. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm kết án các bị cáo về tội “Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản” là có căn cứ.

Khi xét xử sơ thẩm, Tòa án cấp sơ thẩm đã buộc Phan Long Nhi và Nguyễn Văn Minh liên đới bồi thường số tiền chênh lệch bán đất còn thiếu do 32 hộ dân là 2.319.690.925 đồng. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm lại tiếp tục buộc ông Phạm Mạnh Cường nộp 570 triệu đồng (khấu trừ vào số tiền 700 triệu đồng ông Cường đã nộp tại Cục thi hành án dân sự tỉnh Bình Dương) để trả lại cho người dân là vượt quá số tiền chênh lệch mà người dân được đến bù. Số tiền 570 triệu đồng này, Tòa án hai cấp xác định là tiền ông Cường thu lời bất chính (do Minh và Nhi đưa cho ông Cường là số tiền có được từ việc phạm tội của Minh và Nhi) lẽ ra phải sung công quỹ nhà nước mới đúng quy định của pháp luật.

Trên đây là những vấn đề cần rút kinh nghiệm Viện kiểm sát nhân dân tối cao thông báo nhằm nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự trong toàn ngành./.

Ý kiến bạn đọc
Tham gia ý kiến về bài viết trên
Ý kiến của bạn:
Mã xác nhận:   Gửi