1.5. Các biện pháp pháp lý nhằm đình chỉ, bãi bỏ, chấm dứt các vi phạm pháp luật trong việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù

 - Yêu cầu:

Khi phát hiện có vi phạm pháp luật trong việc ban hành quyết định thi hành án, Viện kiểm sát yêu cầu Tòa án cùng cấp và cấp dưới ra quyết định thi hành án đúng theo quy định của pháp luật

Ngoài ra, khi trực tiếp kiểm sát tại cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự mà phát hiện vi phạm pháp luật, VKS yêu cầu đình chỉ việc thi hành, chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật.

- Kháng nghị

Viện kiểm sát kháng nghị cơ quan thi hành án hình sự cùng cấp và cấp dưới; cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự và cá nhân có liên quan trong việc thi hành án hình sự yêu cầu đình chỉ việc thi hành, sửa đổi hoặc bãi bỏ quyết định có vi phạm pháp luật của Trưởng nhà tạm giữ, Giám thị trại tạm giam, trại giam, Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự về việc thi hành án hình sự; chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật.

Ngoài ra, VKS kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm các quyết định của Toà án (những quyết định của Toà án về miễn, giảm thời hạn chấp hành án phạt hoặc rút ngắn thời gian thử thách của án treo bao gồm: Quyết định miễn, giảm thời hạn chấp hành án phạt tù; Quyết định rút ngắn thời gian thử thách của án treo; Quyết định giảm thời hạn, miễn chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ; Quyết định miễn chấp hành thời hạn cấm cư trú, miễn chấp hành thời hạn quản chế còn lại)

Khi thực hiện công tác kiểm sát phát hiện quyết định sơ thẩm của Toà án trái pháp luật, Kiểm sát viên thu thập các tài liệu báo cáo, tham mưu với Viện trưởng Viện kiểm sát cấp mình để kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm hoặc đề nghị Viện kiểm sát cấp trên kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm hoặc tái thẩm theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, kèm theo quyết định và các tài liệu có liên quan; tham gia việc xét xử của Toà án cùng cấp tại các phiên họp phúc thẩm; phiên toà giám đốc thẩm, tái thẩmtheo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự và các văn bản pháp luật có liên quan.

- Kiến nghị

Khi phát hiện những việc được xác định là nguyên nhân, điều kiện dẫn đến vi phạm pháp luật hoặc những việc nếu không có biện pháp khắc phục sẽ dẫn đến vi phạm pháp luật, Viện kiểm sát kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền và người có trách nhiệm trong việc tạm giữ, tạm giam; cơ quan thi hành án hình sự cùng cấp và cấp dưới; cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự và cá nhân có liên quan trong việc thi hành án hình sự có biện pháp khắc phục, phòng ngừa vi phạm pháp luật.

- Ra Quyết định trả tự do

Viện trưởng Viện kiểm sát ra quyết định trả tự do ngay cho người chấp hành án phạt tù đang bị giam, giữ không có căn cứ và trái pháp luật trong các trường hợp: Người đã chấp hành xong thời hạn phạt tù ghi trong bản án nếu họ không bị tạm giam về một hành vi phạm tội khác; người đã có quyết định giảm hết thời hạn chấp hành án phạt tù; người đã có quyết định đặc xá của Chủ tịch nước; người đã có quyết định hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù; người đã có quyết định tạm đình chỉ thi hành bản án; người bị bắt thi hành bản án đã hết thời hiệu theo Điều 55 Bộ luật hình sự.

- Khởi tố hoặc yêu cầu khởi tố vụ án hình sự

Khi thực hiện công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự phát hiện có dấu hiệu tội phạm, Kiểm sát viên có trách nhiệm thu thập các tài liệu ban đầu, báo cáo Lãnh đạo Viện hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự theo quy định của pháp luật.