1.4. Phương thức kiểm sát thi hành án hình sự

Căn cứ Điều 25, 26 Luật tổ chức VKSND năm 2014; Điều 141, 142 Luật thi hành án hình sự năm 2010 và Chương IV Quy chế kiếm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự thì phương thức thực hiện hoạt động kiểm sát thi hành án hình sự được thông qua 02 phương thức sau:

- Kiểm sát trực tiếp: bao gồm định kỳ kiểm sát và đột xuất kiểm sát

Định kỳ kiểm sát

+ Đối với trại tạm giam thuộc Công an cấp tỉnh, trại tạm giam cấp quân khu: Hàng tuần kiểm sát về thủ tục trong việc tạm giữ, tạm giam theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự, ba tháng một lần trực tiếp kiểm sát theo từng nội dung, sáu tháng một lần kiểm sát toàn diện về tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù.

Đối với trại tạm giam thuộc Bộ Công an, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng: Hàng tháng kiểm sát về thủ tục trong việc tạm giữ, tạm giam theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự; một năm trực tiếp kiểm sát toàn diện hai lần về việc tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù.

+ Đối với trại giam thuộc Bộ Công an, trại giam thuộc Bộ Quốc phòng một năm hai lần trực tiếp kiểm sát toàn diện việc tuân theo pháp luật trong quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù.

+ Đối với cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cấp huyện, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu và ủy ban nhân dân cấp xã một năm trực tiếp kiểm sát một lần.

+ Đối với cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự (Ủy ban nhân dân; đơn vị quân đội), cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ thi hành biện pháp tư pháp chỉ tiến hành trực tiếp kiểm sát khi xét thấy cần thiết.

Khi tiến hành kiểm sát định kỳ có thể đi sâu kiểm sát toàn bộ việc chấp hành pháp luật trong quản lý và giáo dục người chấp hành án, chế độ trong việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù… hoặc cũng có thể kiểm sát những vấn đề nào thấy cần thiết hoặc kiểm sát những vi phạm đã được phát hiện của lần kiểm sát trước mà VKS đã kháng nghị yêu cầu sửa chữa, xem kết quả tiếp thu khắc phục vi phạm của Cơ quan thi hành án hình sự; cơ quan được giao một số nhiệm vụ trong thi hành án hình sự. Đồng thời, kiểm sát viên có thể gặp, hỏi, trường hợp cần thiết thì lập biên bản, lấy lời khai của người chấp hành án và người thi hành biện pháp tư pháp về việc thực hiện các quy định của pháp luật trong thi hành án hình sự và thi hành biện pháp tư pháp.

Đột xuất kiểm sát

Khi xét thấy cần thiết, Viện kiểm sát trực tiếp kiểm sát tại cơ quan thi hành án hình sự cùng cấp và cấp dưới; cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự.

+ Điều kiện để áp dụng phương thức này là: Khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật xảy ra ở cơ quan thi hành án hình sự cùng cấp và cấp dưới, cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự xét thấy cần phải kiểm sát thì phải tiến hành thể kiểm sát ngay bất kỳ thời gian nào, không kể là ngày hay đêm, miễn là khi kiểm sát viên nhận được nguồn thông tin đáng tin cậy, có cơ sở để xác định là có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng ở nơi giam giữ như. Người chấp hành án phạt tù trốn, phạm tội mới, chết do tai nạn lao động hoặc dịch bệnh, chết bất thường không rõ nguyên nhân, tự tử chết...

Trực tiếp kiểm sát định kỳ, đột xuất phải có quyết định trực tiếp kiểm sát, khi kết thúc có kết luận bằng văn bản. Trước khi tiến hành trực tiếp kiểm sát định kỳ, Viện kiểm sát có kế hoạch trực tiếp kiểm sát; nội dung kế hoạch, quyết định, kết luận trực tiếp kiểm sát thực hiện theo hướng dẫn của Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Trực tiếp kiểm sát định kỳ và đột xuất do Viện trưởng, Phó Viện trưởng hoặc Kiểm sát viên được uỷ quyền tiến hành.

- Kiểm sát gián tiếp

Đây là phương thức được áp dựng theo quy định tại khoản 2 Điều 25, khoản 2 Điều 26 Luật Tổ chức VKSND năm 2014 và Điều 26 Quy chế kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự.

+ Tuỳ theo tình hình, căn cứ vào tính chất, mức độ của vi phạm của Tòa án, cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan được giao một số nhiệm vụ trong thi hành án hình sự hoặc do yêu cầu thông tin mà có thể yêu cầu Tòa án, Cơ quan thi hành án hình sự, Cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự kiểm tra những nơi đó và thông báo kết quả theo quy định.

+ Yêu cầu tự kiểm tra thường được áp dụng khi phát hiện có dấu hiện vi phạm pháp luật hoặc đã có vi phạm xảy ra ở nơi giam giữ nhưng chưa có điều kiện để kiểm sát. Mặt khác Kiểm sát viên cũng phải có cơ sở để khẳng định việc tự kiểm tra của Tòa án, cơ quan thi hành án hình sự; cơ quan được giao một số nhiệm vụ trong thi hành án hình sự là khách quan và đạt hiệu quả thì áp dụng thẩm quyền này.

+ Khi yêu cầu tự kiểm tra, VKS phải yêu cầu kiểm tra những vấn đề gì và cũng chỉ nên tập trung vào một số việc chính, không nên yêu cầu quá nhiều việc, không yêu cầu một cách tràn lan, không cần thiết. . .

Yêu cầu tự kiểm tra việc thi hành án hình sự và thông báo kết quả cho Viện kiểm sát nhân dân thì Tòa án, cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự phải thực hiện trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được yêu cầu.